روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٣ - ترجمه
اصلها باشند. فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكُمٰا تُكَذِّبٰانِ .
فِيهِمٰا عَيْنٰانِ تَجْرِيٰانِ ،گفت:در اين دو بستان دو چشمه باشد روان [١].
عبد اللّه عبّاس گفت:بالكرامة و الزّيادة،يعنى ايشان را كرامت و زيادت آرند.
حسن گفت:دو چشمۀ آب زلال باشد،يكى را«تسنيم»گويند و يكى را «سلسبيل».عطيّه گفت:يكى از آب باشد آبى نامتغيّر،و يكى [٢]خمر كه لذّت خورندگان باشد،و گفتند:آن دو چشمه از كوهى به زير مىآيد از مشك.ابو بكر ورّاق گفت:اين دو چشمۀ روان [٣]در بهشت آن را باشد كه او را دو چشمۀ روان از دو چشم باشد [٤]. فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكُمٰا تُكَذِّبٰانِ .
فِيهِمٰا مِنْ كُلِّ فٰاكِهَةٍ زَوْجٰانِ ؛در اين بهشتها از هر ميوه دو نوع باشد [٥].عبد اللّه عبّاس گفت:در دنيا هيچ ميوه نيست تلخ و شيرين الّا در آن بهشت باشد [٦]تا با [٧]حنظل الّا آن است كه حنظل بهشت شيرين باشد.و گفتند مراد به زوجين اين دو نوع ميوۀ تر و خشك خواست.و گفتند:دو شكل متناسب خواست متشاكل چون دو جفت از نر[١١٨-ر]و ماده كه در دنيا باشد و گفتند دو جنس [٨]از ميوه باشند از هر نوع يكى معروف و يكى غريب. فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكُمٰا تُكَذِّبٰانِ .
مُتَّكِئِينَ عَلىٰ فُرُشٍ بَطٰائِنُهٰا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ ،نصب«متّكئين»بر حال باشد گفت:تكيه زده باشند بر بسترها كه [٩]آستر آن از ديباى سطبر ثخين ثقيل باشد [١٠].و
[١] .آد،گا:دو چشمه آب روان باشد.
[٢] .آد،گا+از.
[٣] .آد+و اين دو بهشت جاودان.
[٤] .كا:دو چشمه در دنيا از دو چشم روان باشد؛گا:او را در دنيا دو چشمه روان باشد از دو چشم.
[٥] .آد،گا:در اين دو بهشت از هرگونه ميوه دو نوع باشد.
[٦] .آج،كا:الّا آن در بهشت باشد؛آد،گا:تلخ و شيرين كه در بهشت نباشد.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:به.
[٨] .گا:دو جفت.
[٩] .آد،كا،گا+بطانها.
[١٠] .آد،گا:سطبر باشد يعنى ثخين و ثقيل؛كا:ديباى استبرق و ثخين ثقيل باشد.