روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٢ - ترجمه

سراعا،نصب است بر حال [١]و عامل در او فعلى است مضمر و التّقدير:فيخرجون منها سراعا،جمع سريع. ذٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنٰا يَسِيرٌ ،آن جمعى است بر ما آسان.

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمٰا يَقُولُونَ ،آنگه گفت:و ما عالم‌ترين به آنچه ايشان مى‌گويند. وَ مٰا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبّٰارٍ ؛تو اى محمّد برايشان جبّار نه‌اى [٢]،يعنى مسلّط و گماشته نه‌اى،تا ايشان را بقهر و جبر به اسلام درآرى، [٣]انّما تو پيغام‌گزارى مذكّر و منبّه.ثعلب [٤]گفت:بناء فعّال بسيار آمد در مفعل،چون جبّار به معنى مجبر و درّاك به معنى مدرك و سرّاع به معنى مسرع.و قولى ديگر آن است كه به جبّار [٥]مجبر خواست يقال:جبرته على الامر به معنى اجبرته.و الجبّار؛ السلطان.قال الشّاعر [٦]:

و يوم الحشر اذ حشرت معدّ و كان النّاس الّا نحن دينا
عصينا عزمة الجبّار حتّى صبحنا الحرب الفا معلمينا
گفت:مراد به جبّار سلطان است،يعنى منذر بن النّعمان،كه او مردم را [٣٧-ر]بسوخت و بقهر بر كارها داشت. فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ ؛ياد ده اى محمّد به قرآن و تذكير و تنبيه كن آنان را كه از وعيد و عقاب من مى‌ترسند [٧]،اين از باب تخصيص الذّكر [٨]است،چنان كه رفت [٩].