روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٠

ازد شنوءه شنيده‌اند [١]،رزق به معنى شكر [٢]،قال [٣]:ما رزق فلان أى ما شكر فلان، و رسول-عليه السلام-گفت:خداى تعالى به بامداد و شبانگاه نعمت به بندگان مى‌فرستد،آنگه ايشان بعضى شكر مى‌كنند و بعضى كفران،مى‌گويند ما را به نوء فلان ستاره باران دادند.

گفتند:سليمان عبد الملك بعضى علما را گفت:اگر [٤]از علم نجوم پاره‌اى بر خوانيد [٥]تا از آن [٦]بى‌نصيب نباشيد [٧].او گفت:مرا از آن منع است.گفت:و آن منع چيست؟گفت خبرى كه مرا روايت كردند كه رسول-عليه السلام-گفت:

مخوف‌تر چيزى كه من مى‌ترسم بر امّت من [٨]سه چيز است:يكى حيف به ائمّه،و يكى تكذيب به قدر،سيم ايمان به نجوم، آنگه به ايشان خطاب كرد بر سبيل تخويف و تخدير،گفت:فلو لا،أى فهلاّ اذا بلغت الحلقوم، [٩]يعنى النّفس الحلقوم، امّا نفس بيفگند لدلالة الكلام عليه چنان كه شاعر گفت:

لعمرك ما يغنى الثّراء عن الفتى إذا حشرجت يوما و ضاق بها الصّدر
گفت:چرا آنكه كه جانها به حلقوم رسد در وقت نزع، وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ؛ و شما آنگه در آن‌وقت مى‌نگريد [١٠].دو قول گفتند:يكى آن‌كه منزوع را خواست كه مى‌نگرد شاخص البصر متحيّر بمانده،و مى‌داند كه بخواهد مرد [١١]و هيچ چاره ندارد و هيچ دفع نتواند كردن آن را.

قولى ديگر آن است كه [١٢]خطاب با آنان است كه بر بالين مرده باشند، ايشان مى‌نگرند تا كى باشد كه جان او برآيد و نفس او منقطع شود.