مردمانى باشند ايشان: فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ ؛در ميان درختان سدر باشند و سدر بهشت ميوه‌دار باشد ثمرها كامثال القلال؛ميوۀ او مانند سبوها [١]بود [٢]و «مخضود» [٣]بر او خار نباشد كانّه خضد شوكها،اى قطع.و منه الحديث في ذكر المدينة:

لا يخضد شوكها و لا يعضد شجرها. و گفتند سدر درخت«نبق»باشد و مخضود آن بود[١٣٣-ر]كه شاخش دوتا شده باشد از بسيارى [٤]ميوه و اين قول عبد اللّه عبّاس است و مجاهد و قتاده و ضحّاك و عكرمه.و قال اميّة بن ابى الصلت في وصف الجنّة:

انّ الحدائق في الجنان جليلة فيها الكواعب سدرها مخضود
وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ ،روايت است كه اميرالمؤمنين -عليه السلام-خواند و طلع، به«عين»و جملۀ قرّاء به«حا»خواندند.قيس بن سعد گفت:كسى بر اميرالمؤمنين -عليه السلام-خواند و«طلح»به«حا» [٥]گفت:و طلع،ما شأن الطلح؛چه باشد و آن را چه‌كار است:آنجا طلع به«عين»برخوان.آنگه بخواند [٦]: وَ نَخْلٍ طَلْعُهٰا هَضِيمٌ ،گفتند:يا اميرالمؤمنين در مصحفها چنان است [٧]بنگردانيم آن را.گفت:رها كنى كه:

القرآن لا يهاج اليوم و لا يحوّل ؛قرآن امروز بنگردانند.بيشتر مفسّران گفتند:«طلح»درخت موز باشد،فرّاء و ابو عبيده گفتند:

طلح به نزديك عرب درختان بزرگ باشد كه آن را تنه باشد [٨].و قال بعض الحداة:

بشّرها دليلها و قالا غدا ترين الطلح و الاحبالا [٩]

[١] .آد،گا:تلها باشد.

[٢] .آد،گا+يعنى.

[٣] .آد،گا:پرى.

[٤] .آد،گا:اين سوره مى‌خواند چون اين جا رسيد طلح به«حا»خواند،اميرالمؤمنين -عليه السلام-گفت.

[٥] .آد،كا،گا:برخواند.

[٦] .سورۀ شعراء(٢٦)آيۀ ١٤٨.

[٧] .آد،گا+در همۀ مصحفها«حا»نوشته.

[٨] .آد،گا:خاء نبود.

[٩] .اساس و آج:علاء بن الطلح و الخبلاء؛با توجه به ديگر نسخه بدلها و قرطبى(٢٠٨/١٧)و تبيان(٤٩٦/٩)و مجمع البيان(٢١٨/٥٠)تصحيح شد.