روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩ - ترجمه
فاسق و خبر عدل [١]،گوييم:اين دليل طريق الخطاب [٢]است،و دليل الخطاب معتمد نيست به نزديك بيشتر اهل علم.پس درست آن است كه اوّل گفتيم.
وَ اعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللّٰهِ ،آنگه گفت:بدانى [٣]كه رسول خداى در ميان شماست،انديشه نكنى [٤]كه اگر شما قولى يا فعلى به خلاف راستى گويى يا كنى [٥]،وحى آيد و او را خبر دهد و شما را رسوا كند. لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ ،اگر طاعت شما دارد در بسيارى كارها شما در عنت و بزه افتى [٦]ازآنكه شما بر رأى و هواى و عصبيّت و محال كار كنى [٧]و گويى. [٨]وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمٰانَ ،و لكن خداى تعالى ايمان به نزديك شما محبّ و دوست داشته [٩]است و در دل شما بياراسته[٧-پ]به انواع الطاف كه با شما بكرده است،و [١٠]فسوق و عصيان [١١]به نزديك شما مكره [١٢]و مبغض كرده [١٣]است هم از اين طريق كه گفتيم،نه به طريق آنكه محبّت ايمان در دل ما آفريده [١٤]و كراهت كفر و فسوق [١٥]و عصيان،و از جملۀ آن الطاف وعدۀ ثواب است بر ايمان و طاعت،و وعيد عقاب است بر كفر و معصيت،و لا بد اين داعى باشد به فعل ايمان و صارف بود از فعل كفر.و قوله: لَوْ يُطِيعُكُمْ ،به معنى [١٦]يجيبكم است براى آنكه طاعت از آنكس بود كه فرود تو باشد در رتبت،و رسول-عليه السلام-فوق
[١] .گا:عادل.
[٢] .آد،گا:طريقه دليل الخطاب.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:بدانيد.
[٧] [٤] .آج،كا:مكنيد،آد،گا:كنيد.
[٥] .آج،آد،كا،گا:گوييد يا كنيد.
[٦] .آج،آد،كا،گا،لا:افتيد.
[٨] .آج:گوييد.
[٩] .آد،گا:دوست گردانيده،لا:دوست داشته بكرده.
[١٠] .آد،لا+كفر و.
[١١] .آد،كا،لا+را.
[١٢] .آد،كا،لا:مكروه.
[١٣] .كا،لا:بكرده.
[١٤] .آد،كا،گا:آفريند.
[١٥] .كا،گا:فسق.
[١٦] .آد و ديگر نسخه بدلها+لو.