روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٧ - ترجمه

إِنّٰا كُنّٰا قَبْلُ فِي أَهْلِنٰا مُشْفِقِينَ [١] ؛ما پيش از اين در اهل و قوم ترسناك بوديم.

فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنٰا وَ وَقٰانٰا عَذٰابَ السَّمُومِ ؛خداى بر ما منّت نهاد و ما را نگاه داشت از عذاب دوزخ.حسن گفت:سموم نامى است از نامهاى دوزخ،و اين آنگاه باشد كه دوزخ باز گذاشته باشند.و سموم باد گرم باشد در لغت [٢]،دوزخ را براى آن سموم خواند كه [٣]آن را وزيدنهاى گرم [٤]باشد سوزنده.

إِنّٰا كُنّٰا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ ؛ما پيش از اين او را مى‌خوانديم و عبادت او را مى‌كرديم خالص و با او انبازى نمى‌گفتيم [٥]، إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ ؛كه او خداوند نكوكار و بخشاينده است.

ابو جعفر و نافع و كسائي و حسن بصرى خواندندى: [٦]«انّه»على تأويل لأنّه به فتح«الف»،و باقى قرّاء«إنّه»بر استيناف و ابتدا.عبد اللّه عبّاس گفت:البرّ، اللّطيف.ضحّاك گفت:الصّادق فيما وعد [٧].

فَذَكِّرْ فَمٰا أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِكٰاهِنٍ وَ لاٰ مَجْنُونٍ ،گفت:ياد ده اين غافلان را كه تو به نعمت خداى[٦٠-ر]و عصمت خداى [٨]كاهن و فال گوى [٩]و ديوانه نه‌اى [١٠].آيت در متقسّمان [١١]آمد كه بر عقبهاى مكّه مردم را منع مى‌كردند از لحوق [١٢]به رسول-عليه السلام-.يكى مى‌گفت:شاعر است و يكى مى‌گفت:

ساحر است،يكى مى‌گفت:كاهن است،يكى مى‌گفت:ديوانه است،و ذلك قوله: أَمْ يَقُولُونَ شٰاعِرٌ ؛أى هو شاعر،يا مى‌گويند شاعرى است.نتربّص به ريب