فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٥ - قواعد فقهى (٣) قاعده اضطرار محمد رحمانی
مستند ديگرى نيز داشته باشد، ولى اگر دليل ديگرى نباشد، قاعده به تنها كافى است در جواز افتاء.
١ - نگاه ولمس
١ - حضرت امام راحل مىفرمايد:
«حكم حرمت نگاه و لمس بدن زن نامحرم در مورد معالجه و...، ضرورت استثنا شده است.» (١)
ايشان در توضيح المسائل مىفرمايد:
«... اگر چارهاى جز نگاه كردن به عورت (مريض براى معالجه) نباشد، اشكال ندارد.» (٢)
٢ - خوردن و آشاميدن محرمات
هم چنين در خصوص ضرورت خوردن و آشاميدن محرمات مىفرمايد:
«چنانچه به خوردن و آشاميدن حرام مضطر گردد بايد به مقدارى كه اضطرار بر طرف گردد اكتفا كند.» (٣)در باب معالجه با آنچه كه حرام است مىفرمايد:
«اگر معالجه در انحصار خوردن داروى حرام باشد جايز است. (٤)
و در زمينه اضطرار به خوردن مال ديگران مىفرمايد:
«در حال اضطرار جايز است خوردن مال ديگران، اگر چه با قهر و جنگيدن باشد.» (٥)
و يا معالجه به وسيله چيزهايى كه ضرر قطعى دارد و حرام است، مىنويسند:
«جايز است معالجه به آنچه كه ضرر حتمى دارد مانند قطع بعضى از اعضاى بدن جهت جلوگيرى از هلاكت بيمار.» (٦)و نيز در مورد آشاميدن شراب به منظور معالجه، مىفرمايند:
تباح جميع المحرمات المزبورة (الخمر...) حال الضرورة، خوردن محرمات از جمله شراب در حال ضرورت جايز است.» (٧)
در باب اعتياد مىفرمايند:
(١)«تحرير الوسيله»، حضرت امام، ج٢/٢١٨، مساله ٩٢.
(٢)توضيح المسائل، مساله ٤٤٢٢.
(٣)«تحرير الوسيله»، ج٢، كتاب اطعمه و اشربه، القول فى غير الحيوان، مساله ٣٣.
(٤)(همان، مسأله ٣٤).
(٥)همان، مساله ٣٦.
(٦)(همان، مساله ٤).
(٧)همان، ج١٥٠/٢، مسأله ٣٠.