فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٦ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
سيد مرتضى گفته است:
وقتى بطلان نظريه تعصيب روشن شود، حكم بسيارى از مسائل دانسته خواهد شد؛ از جمله اينكه :
اگر وارثان مردى يك دختر و عمو باشند؛ نزد اهل سنت نيمى از تركه به دختر و باقى مانده آن به عمو به عنوان عصبه متوفّا مىرسد، اما نزد اماميه به عمو چيزى نمىرسد و تمامى تركه به واسطه فرض و رد، از آن دختر است. همچنين است اگر وارث متوفّا به جاى عمو، پسر عمو، و يا به جاى يك دختر، دو دختر باشد. اگر وارثان متوفّا چند عمو و عمه يا چند پسر عمو و چند دختر عمو باشند، از نظر اهل سنت، مردان آنها به سبب تعصيب ـ يعنى براساس اين قول كه باقى مانده تركه از آن نزديكترين مرد به متوفّاست ـ ارث مىبرند؛ ولى به زنان آنها چيزى نمىرسد، اما از نظر ما مذكر و مؤنث هر دو ارث مىبرند. (٦٩)
استاد محمد جواد مغنيه مىگويد:
انسان به فرزند خويش مهربانتر از برادرش است، او وجود فرزندش را، چه دختر باشد و چه پسر، ادامه وجود خود مىبيند. از اين رو، مشاهده مىكنيم كه بسيارى از خانوادههاى لبنانى كه فقط دختر دارند، از مذهب تسنن به مذهب تشيع گراييدهاند و اين دليلى ندارد جز اينكه مىترسند برادران و يا عموهايشان شريك مالشان با فرزندانشان بشوند.
امروزه بسيارى از بزرگان اهل سنت در فكرند تا از نظريه تعصيب عدول كنند و ديدگاه اماميه را در مورد ميراث دختر بپذيرند؛ همچنان كه از عدم صحت وصيت براى وارث كه مورد اتفاق همه مذاهب اهل سنت است ، عدول كرده و همچون اماميه قائل به صحت آن شدهاند. (٧٠)
(٦٩) الانتصار، ص ٢٨٢.
(٧٠) الفقه على المذاهب الخمسة، ص٥١٧ ـ ٥١٨.