٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٤ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى

اين روايت در نقل ابى داود چنين آمده است:

معاذبن جبل در يمن، ميراث خواهر و دخترى را براى هر كدام از آنها نيمى از تركه تعيين كرد. اين واقعه در زمانى بود كه پيامبر خدا(ص) زنده بود. (٦٣)

اين روايت متضمن عمل صحابه است و عمل صحابه حجت نيست، مگر آنكه به عمل معصوم مستند باشد و زنده بودن پيامبر خدا(ص) در آن زمان، ملازم با تقرير و تأييد اين عمل نيست.

رجوع به اخبارى كه در زمينه فرائض از صحابه رسيده است، نشان مى‌دهد كه آنها به احكام فرائض تسلط نداشتند، بلكه آنها بر حسب معيارها و ميزان هايى كه به گمان خودشان صحيح بود، فتوا مى‌دادند. براى اثبات اين ادعا، ياد آورى اختلاف ابو موسى اشعرى و ابن مسعود در مورد مردى كه از دنيا مى‌رود و از خود يك دختر و يك خواهر و يك دختر پسر به جاى مى‌گذارد، كافى است. بخارى روايت كرده است:

از ابو موسى اشعرى در مورد ميراث دختر و خواهر و دختر پسر سؤال شد. در پاسخ گفت: نيمى از تركه به دختر و نيمى ديگر به خواهر مى‌رسد. نزد ابن مسعود برو؛ او هم از من پيروى خواهد كرد. راوى مى‌گويد: از ابن مسعود سؤال شد و پاسخ ابو موسى هم براى او نقل شد، در پاسخ گفت: اگر از او پيروى كنم گمراه شده‌ام و از هدايت شدگان نخواهم بود. من به آنچه رسول خدا(ص) قضاوت كرد، قضاوت مى‌كنم: نيمى از تركه به دختر و يك ششم آن به دختر پسر، به عنوان تكميل كننده دو سوم سهم دختران و مابقى به خواهر مى‌رسد. ما نزد ابوموسى رفتيم و نظر ابن مسعود را به او گفتيم. او گفت: تا اين عالم دين نزد شماست از من چيزى نپرسيد. (٦٤)


(٦٣) سنن ابى داود، در فرائض، باب «ماجاء فى ميراث الصلب» شماره ٢٨٩٣؛ ر.ك: جامع الاصول، ج٩، ص ٦١٠، شماره ٧٣٩٤.
(٦٤) صحيح بخارى، ج٨، ص ١٥١، باب «ميراث ابنة ابن مع ابنة»؛ سنن ترمذى، ج٤، ص ٤١٥، باب «ماجاء في ميراث ابنة الابن مع ابنة الصلب»، شماره ٢٠٩٣؛ سنن ابى داود، ج٣، ص ١٢٠، باب «ماجاء في ميراث الصلب»، شماره ٢٨٩٠.