٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣٣

براى خود يا ديگرى تبرعاً اعتكاف بجا آورد. اعتكاف واجب در صورت معيّن بودن، با شروعِ آن واجب مى‌گردد و رها كردن و ناتمام گذاشتن آن ، بدون هيچ اختلافى بين علما، جايز نيست. امّا اتمام و به پايان بردن اعتكاف مستحب، با عدم شرط اتمام آن، لازم نيست، مگر اينكه دو روز كامل از اعتكاف بگذرد كه در اين فرض اعتكاف روز سوم واجب مى‌گردد. اسكافى، ابن برّاج، شيخ در نهايه و جمعى از متأخران و فقهاى بعد از آنها نيز با اين قول موافقت كرده‌اند. دليل اين قول علاوه بر اصل، صحيحه محمد بن مسلم و صحيحه ابو عبيده از امام باقر(ع) است. از روايت اخير استفاده مى‌شود كه بعد از گذشت هر دو روز، روز سوم اعتكاف، واجب مى‌گردد. پس كسى كه پنج روز اعتكاف كرده، روز ششم آن بر او واجب مى‌شود، همين طور روز نهم براى كسى كه هشت روز معتكف بوده است. (٢٢)

آيت اللّه‌ خويى نيز در اين باره مى‌گويد:

اعتكاف يا واجب است و يا مستحب. اعتكاف واجب يا زمان دار است و يا وقت آن تنگ است، اعتكافى كه وقت آن تنگ است با شروع آن واجب مى‌شود و نمى‌توان آن را ناتمام رها كرد. امّا اعتكاف مستحب و نيز اعتكاف واجب زمان دار(موسّع) را مى‌توان در دو روز اوّل رها كرد؛ ليكن در روز سوم ادامه دادن آن واجب است و بايد آن را به پايان برد. بايد توجه داشت، مستحب بودن كارى از ابتدا، منافات با واجب شدن آن در ادامه ندارد؛ همانند حج و عمره كه خداوند امر به اتمام آن كرده است: {وَأتمّوا الحجَّ و العُمرَةَ للّه‌ِ } ، حتى برخى در باره نماز مستحب نيز حكم به وجوب اتمام، پس از شروع آن كرده‌اند؛ هرچند اين قول ضعيف است. (٢٣)


(٢٢) جواهر الكلام، ج١٧، ص١٩٠ ـ ١٩١.
(٢٣) مستند العروة(الصوم)، ج٢، ص٤٤١ ـ ٤٤٢.