نيازمند است، كه مهم‌ترين آن‌ها علم اصول فقه است، به دليل اينكه اين علم متكفل تشخيص كبريات قياسى است، كه واسطؤ اثبات محمولات مسائل فقهى براى موضوعات آن مى‌گردد. لذا در تعريف علم اصول گفته‌اند: آن علم به قواعدى است كه در طريق استنباط؛ مورد استفاده قرار مى‌گيرد. (٣٣)

اگر بخواهيم اجتهاد اسلامى را در يك جمله تعريف كنيم اين بيان امام خمينى(ره) را تكرار خواهيم كرد كه فرموده‌اند:

اجتهاد، يعنى اطلاع بر تمام قانونهاى خدايى كه در شؤون فردى و اجتماعى، و از قبل از آمدن انسان به دنيا تا پس از رفتن از دنيا در همؤ كارها دخالت مستقيم دارد. (٣٤)

و اين همان فقاهتى است كه تعريفش پيش از اين گذشت و در صعوبت تحصيل آن همين بس كه امام راحل مى‌فرمايد:

جمع‌آورى و نگهدارى علوم قرآن و آثار و احاديث پيامبر بزرگوار و سنت و سيرؤ معصومين (ع) و ثبت و... و تنقيح آنها، در شرايطى كه امكانات بسيار كم‌بوده است و سلاطين و ستمگران در محو آثار رسالت همه امكانات خود را به كار مى‌گرفتند، كار آسانى نبوده است؛ كه بحمداللّه امروز نتيجه آن زحمات را در آثار و كتب با بركتى همچون كتب اربعه و ديگر متقدمين و متأخرين، از فقه و فلسفه، رياضيات و نجوم و اصول و كلام و حديث و رجال و تفسير و ادب و عرفان و لغت و تمامى رشته‌هاى متنوع علوم مشاهده مى‌كنيم. اگر ما نام اين همه زحمت و مرارت را جهاد فى سبيل اللّه نگذاريم چه بايد بگذاريم؟ (٣٥)

(٣٣)آية اللّه ميرزا حسن بجنوردى، منتهى‌الاصول، ج٢، ص٦١٨، منشورات نصرتى، قم.
(٣٤)امام خمينى، كشف‌الاسرار، ص٢٥٩.
(٣٥)پيام امام به روحانيت ١٣٦٧/٢/٣، انوار تابان ولايت، ص١٢٩.