يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‌ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ.

حجرات (٤٩) ١٣

همسانى نژادها

٢٥. همسانى همه نژادها، در خلقت و بشر بودن:

وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى‌ نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ‌ ....

مائده (٥) ١٨

وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ.

انعام (٦) ٩٨

حجرات (٤٩) ١٣

نسب---) خويشاوندى‌

نسخ‌

نسخ در لغت به دو معنا آمده: ١. ازاله چيزى به چيز ديگر، مثل نسخ آفتاب به وسيله سايه و نسخ سايه به وسيله آفتاب؛ ٢. انتقال و اثبات چيزى به جاى ديگر، مثل نسخ كتاب و نوشتن آن در جاى ديگر. [١] در اصطلاح دست برداشتن از حكم شرعى مورد عمل به جهت ورود دليل شرعى جديد [٢] و به عبارت ديگر، رفع يد و دست برداشتن از قانون و امر سابق كه به حسب ظاهر اقتضاى دوام داشت به وسيله تشريع قانون لاحق، [٣] به جهت به آخر رسيدن زمان عمل به‌ آن. [٤] مقصود از نسخ در اين مدخل، معناى اصطلاحى‌ آن است و از واژه‌هاى‌ «نسخ»، «بدل» و سياق آياتى كه دلالت بر نسخ مى‌كنند، استفاده شده است.

اهمّ عناوين: موارد نسخ.

آثار نسخ‌

١. اتّهام به محمّد صلى الله عليه و آله‌

١. نسخ و جايگزينى برخى آيات و احكام الهى، دستاويزى براى مشركان، در مبارزه با پيامبر صلى الله عليه و آله و اتّهام افترا به ايشان:

وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌ [٥].

نحل (١٦) ١٠١

[١] . لسان العرب، ج ١٤، ص ١٢١ «نسخ»؛ مفردات، ص ٨٠١ «نسخ».

[٢] . مناهل العرفان فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٩١.

[٣] . التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٢٧٧.

[٤] . البيان فى تفسير القرآن، ص ٢٧٧.

[٥] . مقصود از «بدّلنا آية مكان آية» نسخ آن و جايگزين‌كردن آيه ديگر است يا به نسخ حكم و تلاوت و يا به نسخ حكم تنها. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٥٩٥؛ روح‌المعانى، ج ٨، جزء ١٤، ص ٣٤١)