اين صفت فعلى الهى از باب افعال‌ [اهانت‌] به معناى خوار و سبك شدن است. اين صفت فعلى يك بار در قرآن به‌كار رفته است. [١] اين صفت الهى به صورت‌ اسمى نيز در ادعيه آمده است. [٢]

... وَ مَنْ يُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ.

حج (٢٢) ١٨

ميانه‌روى---) اعتدال‌

ميّت---) مردگان‌

ميته---) مردار

ميثاق---) عهد

ميخ‌

معمولًا ميله‌اى فلزى كه يك سر آن باريك و تيز و سر ديگر آن پهن‌تر و يا داراى كلاهكى است و آن را براى متصل كردن دو قطعه تخته يا فلز به كار برند و يا براى آويختن چيزى از وى بر ديوار و درخت و غيره كوبند. [٣] در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «اوتاد» جمع «وتد» و «دسر» جمع «دسار» استفاده شده است.

تشبيه به ميخ‌

١. كوهها، مانند ميخهاى مستحكم با رسوخ در زمين، مانع لرزش آن:

وَ الْجِبالَ أَوْتاداً [٤].

نبأ (٧٨) ٧

شكنجه با ميخ‌

٢. ميخ، از وسايل شكنجه در حكومت فرعون:

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتادِ [٥].

ص (٣٨) ١٢

وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ [٦].

فجر (٨٩) ١٠

[١] . اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج ٢، ص ١٥٦٨.

[٢] . المقام الاسنى، ص ٩٥، جنة الامان، ص ٣٥٨.

[٣] . لغت نامه، ج؟، ص ١٩٣٩٩، «ميخ».

[٤] . «اوتاد» جمع «وتد» يعنى ميخها. تشبيه كوهها به «ميخ» به اين لحاظ است كه آرامش و استحكام زمين و از هم نپاشيدن آن وابسته به وجود كوهها است، زيرا بدون كوهها، حركت لايه هاى زمين به روى يكديگر و پيدايش زلزله هاى فراگير، آرامش و استقرار آن را به هم مى‌زند. برخى از مفسران گفته اند: همان طور كه ميخها موجب استحكام غير خودشان هستند، كوهها نيز سبب استحكام زمين اند. (التفسير المنير، ج ٣٠، ص ٨؛ الميزان، ج ٢٠، ص ١٦٢).

[٥] . از سدى، ربيع بن انس، و مقاتل و كلبى نقل شده است: فرعون مخالفان خود را با ميخ شكنجه ميكرد، بدين سان كه هر گاه نسبت به كسى غضب مى‌كرد دستها، پاها و سر او را بر زمين ميخكوب مى‌كرد. (مجمع البيان، ج ٧- ٨، ص ٧٢٩).

[٦] . گفته شده هر گاه مى‌خواست كسى را شكنجه كند پاهايش را با چهار ميخ روى زمين مى‌كوبيد و او را به همان حال رها مى‌كرد تا بميرد. (مجمع البيان، ج ٩- ١٠، ص ٧٣٩؛ الكشاف، ج ٤، ص ٧٦).