عَنْک لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ[١] . خدا از تو بگذرد، چرا به اینها اجازه دادی؟! تعبیر را ببینید: عَفَا اللهُ عَنْک لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ. اینها همه، کمال صداقت قرآن و کمال صداقت پیغمبر را نشان می‌دهد.

به هرحال اگر هم مقصود در آیه عَبَسَ وَ تَوَلّی پیغمبر اکرم باشد، این کار یک ترک اولی بیشتر نیست و ما این را مکرر گفته‌ایم که آنچه که در مورد پیغمبران حتی به تعبیر «گناه» گفته می‌شود، برای آنها ترک اولی است و همان کارها برای ما حتی جزء حسنات شمرده می‌شود و از حسنات ما هم بالاتر است[٢] .

کلّا حالا رها کن این سخن را؛ یعنی برویم حرف دیگری بزنیم. کلّا اِنَّها تَذْکرَةٌ. فَمَنْ شاءَ ذَکرَهُ. قرآن یک تذکار است، یک تذکره است (تذکره یعنی یادآوری کردن)، یک وسیله یادآوری کردن است.

فطرت

این تعبیر «ذکر» و «تذکر» و امثال اینها که مکرر در قرآن آمده، براساس مسئله‌ای است که در قرآن به نام «فطرت» نامیده می‌شود و از امّهات معارف قرآن بلکه اُمّ المعارف قرآن است. مسئله این است که خدای متعال تمام انسانها را بر یک فطرت پاک پاکیزه توحیدی حقیقت‌خواهی خیرجویی خداطلبی آفریده و انسانها در اثر گناهان و معصیتها پرده‌ای روی این فطرت پاک خودشان می‌کشند. پیغمبران مذکرند، یعنی می‌آیند تا آن فطرت نهفته انسانها را که یک حالت رخوت و خواب‌آلودگی پیدا کرده، بیدار کنند. کلّا اِنَّها تَذْکرَةٌ. قرآن مذکـِر بشر است؛ بیدارکننده فطرت بشر است.

[١] . توبه / ٤٣.

[٢] . ]در ابتدای جلسه بعد درباره اين آيات توضيح بيشتری داده شده است.[