ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩١ - رابطهء هم عقيدتى آزادانه

كه عاليترين امتياز يك جامعه بدست آوردن امتيازات تكنيكى و بكار بستن صحيح آن است ، همهء ارزشها و امتيازات ديگر جوامع كه از تكنيك برخوردار نيستند ، اگر خرافات و پديده‌هاى بيهوده جلوه نكند ، حدّاقل از نظر اهميت در درجهء پستتر از شئون جامعهء خود تلقى خواهد كرد . و اگر محققان همان جامعه يا جوامع ديگر كه تسلَّط افراطى تكنيك را مى بينند و ايدهء مزبور را كه كاهش آگاهىها و خواسته‌هاى انسانى را نتيجه داده است ، بباد انتقاد مى گيرند ، پاسخ آنان از اين حدّ تجاوز نمى كند كه اين اعتراضات معلول حقارت است كه خود احساس مى كنيد ، يا شما معناى تكنيك و عظمت آن را درك نكرده‌ايد ، يا شما مى خواهيد ما بدوران الاغ سوارى برگرديم .
رابطهء هم عقيدتى آزادانه جامعه شناسان حرفه اى به مجرد اين كه شيوع يافتن عقيده اى را در يك جامعه مشاهده كنند ، مخصوصا اگر از دفاع مقامات مديريت جامعه هم برخوردار بوده باشد ، ممكن است فورا اين حكم را صادر كنند : كه فلان عقيده و ايده ئولوژى در جامعهء مورد بررسىشان داراى نفوذ و مقبول همگانى است . و روى اين استنباطى كه كرده‌اند ، معرفتهاى جامعه شناسىشان را استوار بسازند ، در صورتى كه اگر دست به تحليل و ريشه گيرى لازم و كافى بزنند ، ممكن است باين نتيجه برسند كه شيوع عقيدهء مفروض در آن جامعه مانند مه است كه فضاى جامعه را مه آلود نموده است نه مانند آبى كه در تمام شاخه‌ها و برگ و شكوفه‌هاى درخت نفوذ داشته باشد . بعنوان مثال : از دو سه قرن پيش باين طرف ايده اى بنام انسانيت ( اومانيسم ) در كشورهاى پيشرفته رواج كامل پيدا كرده و تدريجا بوسيلهء ناقلان افكار و ايده‌ها به جوامع پيرو نيز سرايت كرده است . رواج اين ايده بطورى است كه شما مى توانيد از يك رهگذر عادى در خيابانها و كوچه‌ها و كارگر و