ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٨ - ظلم بر امير المؤمنين على بن ابي طالب قبيحترين ظلمها است

قسم ظلم را درك كنيم ، بهتر است به چند مطلب توجه داشته باشيم : يك - همهء انسانها با نظر به مشيت بالغه و فعل خداوندى در ايجاد انسانها ، مانند يك حقيقت مى باشند . آيات قرآنى براى اثبات اين معنى صريح و كافى است ، از آن جمله : ( مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّه مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَمَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً ) [ المائده آيه ٣٢ ] ( به همين جهت مقرر داشتيم به بنى اسرائيل اين كه هر كس يك نفس را بدون عنوان قصاص يا افساد در روى زمين بكشد مانند اينست كه همهء انسانها را كشته است و هر كس يك انسان را احياء كند مانند اينست كه همهء انسانها را احياء نموده است . ) ( ما خَلْقُكُمْ وَلا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ ) [ لقمان آيهء ٢٨ ] ( و نيست آفرينش و مبعوث شدن شما مگر مانند يك نفس ) دو - با قطع نظر از كوته نظريهاى بعضى از روانشناسان دوران معاصر كه هيچ حقيقى را ما فوق ابعاد بيولوژى و فيزيولوژى انسان درك نمى كنند ، يك ارتباط بسيار لطيف و ظريف ميان احساسهاى انسانى وجود دارد كه بدون تأثير دورى فاصله و كشش زمان و ديگر مشخصات فردى ، تاثير و تاثرات را بيكديگر منتقل مى سازند . فرزند شما از يك دردى متاثر مى شود ، شما همان درد را احساس مى كنيد . دوست عزيز شما به فكر خدمت بشما مى افتد شما آنرا حسّ مى كنيد ، البته هر اندازه روابط نزديكتر باشد احساس قوىتر مى گردد ، ولى آن چنانكه مشاهده مى شود ارتباط احساساتى فراگير همهء انسانها ، بلكه همهء جانداران است . اى كاش بجاى سهل انگارى و افراطگرى در محسوسگرايى اين مسئلهء فوق العاده با اهميت توجه صاحبنظران را بخود جلب مى كرد و مى فهميدند كه عظمت و اهميّت جان در پشت پردهء نمودهاى فيزيولوژى و بيولوژيك آن است . و هيچ راهى براى درك و دريافت اين اهميت و عظمت ، جز درك و شهود ذاتى كه هر يك از جانداران دارا است وجود ندارد و لذا براى فهماندن وقاحت ظلم جانى هيچ وسيله اى جز