ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٣ - ٦ جريان نظم زندگى اجتماعى مسلمانان

مسلمانان برقرار نمايد .
اين بود با عظمتترين عوامل تمدن واقعى انسانى كه اسلام براى بشريت عرضه كرد .
مجاهدتها و تلاشهاى فوق تصور كه در اجراى اين رسالت بزرگ انجام گرفته است ، براى هيچ محقق صاحبنظر مخفى نيست امير المؤمنين عليه السلام در مواردى متعدد از سخنان خود باين مجاهدتها اشاره و تصريح فرموده است : از آن جمله مى فرمايد : « ما با پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله [ براى اعتلاى اسلام و نجات دادن مردم از جاهليت و تثبيت اصول و ارزشهاى والاى انسانى از هيچ گونه مجاهدت و تلاش و فداكارى مضايقه نمى كرديم ] حتى كار به آنجا مى رسيد كه با پدران و فرزندان و برادران و عموهايمان [ كه مانع پيشرفت اسلام بودند ] به مبارزه و كشتار برمى خاستيم ، و اين تلاش و كشتار براى ما تأثيرى جز افزايش ايمان و تسليم به حكمت و مشيت خداوندى نداشت و همچنين جز جدىتر بودن در حركت در جادهء حق و حقيقت و تحمل گزندگىهاى درد و كوشش بيشتر در جهاد با دشمن براى ما نتيجه اى نمى داد . [ بعنوان نمونه ] : در ميادين جهاد مردى از ما با مردى از دشمنان ما مانند دو گاو نر جنگى با يكديگر سخت گلاويز مى گشتند و هر يك از طرفين تصميم گرفته بود آن ديگرى را از پاى در آورد ، اين گلاويزى گاهى به سود ما تمام مى شد و دشمن از بين مى رفت و گاهى بالعكس جهادگر ما شربت شهادت مى نوشيد . هنگامى كه خداوند صدق و صميميت ما را ديد دشمن ما را به ذلت و خوارى مى نشاند و پيروزى را نصيب ما مى نمود تا آن گاه كه اسلام مانند شترى كه گردن بر زمين بنهد و حالت تسليم به خود بگيرد ، استقرار يافت و در جايگاه خود ( عقول و دلهاى مسلمانان ) جايگير شد . » [١] امّا وضع اسلام و مسلمين پس از رحلت پيامبر اكرم بسيار پر پيچ

[١] خطبهء ٥٦ ترجمه از ج ١٠ ص ١٧٨ .