شايسته است كه انسان در هنگام سخن‌گفتن، ادب اسلامى را رعايت كند، يعنى طورى حرف بزند كه در سخن او نه‌تنها به شخصيّت ديگران اهانتى شود، بلكه مقصود خود را در نهايت احترام و فروتنى ابراز كند. از عباس عموى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پرسيدند: شما بزرگ‌تريد يا رسول خدا ٦؟ عبّاس كه سنّش از پيامبر ٦ بيش‌تر بود، در پاسخ گفت:

«رسول خدا بزرگ‌تر است، ولى من پيش از ايشان متولّد شده‌ام.»[٢]

گاهى لازم مى‌شود كه انسان سخن حقّى را بگويد كه ذهن شنونده آمادگى شنيدن آن را ندارد و يا زمينه برداشت منفى در سخن او هست. در اين صورت نيز انسان بايد سخن را به گونه‌اى ادا كند و الفاظ را در قالبى بريزد كه ميزان بازتاب منفى و تنش ايجادشده به حدّاقل برسد.

نقل شده كه يكى از خلفاى عبّاسى، خواب وحشتناكى ديد. معبّرى را احضار كرد و خواب خود را براى او بازگفت تا آن را تعبير كند. معبّر گفت:

«تعبير اين خواب آن است كه قبل از فرارسيدن زمان مرگ خليفه، همه خويشاوندانش خواهند مُرد و و مرگ خليفه بعد از مرگ آنان واقع خواهد شد.» خليفه از اين سخن برآشفت، او را از نزد خود راند و معبّر ديگرى را احضار كرد. معبّر دوم پس از شنيدن خواب خليفه گفت: «تعبير خواب شما اين است كه خداوند به شما عمرى طولانى عطا مى‌كند، به طورى كه عمر شما از همه خويشاوندانتان طولانى‌تر مى‌شود.» خليفه او را نوازش كرد و جايزه‌اى بدو بخشيد.

[١] - ترجمه تفسير الميزان، ج ٦، ص ٣٦٦.

[٢] - عِقدُ الفريد، ابن عبد ربه، ج ٢، ص ٢٦٢، دار الكتب العلميه، بيروت، لبنان.