آداب معاشرت - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٦٠
كار خوب، از هر كس سر بزند خوب است و از تو خوبتر است؛ زيرا تو به ما وابستهاى! و كار بد از هر كس صادر شود بد است و از تو بدتر است.
چنان كه مىبينيد امام ٧ در اينجا با سه اقدام هماهنگ كه عبارتند از «دلجويى»، «احسان» و «تأكيد بر وابستگى او به خودش» زمينهاى مناسب ايجاد كرده، سپس او را نصيحت كرد.
٣- پرهيز از افراط در تندى و بدزبانى
گرچه كار نهى از منكر، ممكن است به نقطهاى برسد كه ناهى، ناچار شود، براى بازداشتن فرد از گناه، به زور توسّل جويد، ليكن ابراز خشونت در اغلب موارد، از شؤون مربوط به حكومت بوده و ربطى به آداب معاشرت ندارد. در مواردى هم كه ضرورت و شرايط، اقتضاى برخورد خشن داشته باشد، آمر و ناهى بايد به اين مهم توجّه كنند كه از داروى تلخ خشونت، تنها به مقدار ضرورت مىتوان استفاده كرد. همواره خشنبودن و چهره عبوس داشتن با آداب معاشرت اسلامى سازگار نيست و در اغلب موارد، ابراز خشونت، بدزبانى، سرزنش و توهين، موجب خُردشدن شخصيّت، ازبينرفتن حرمت و آبرو و در نتيجه برافروختهشدن آتش لجاجت فرد مقابل شده و نهتنها در او اثر مثبتى نمىگذارد، بلكه چهبسا او را در پيمودن راه خلافى كه در پيش گرفته، جسورتر سازد.
حضرت على ٧ در وصيّت به فرزند بزرگوارش امام مجتبى ٧ مىفرمايد:
«... وَ الْإِفْراطُ فِى الْمَلامَةِ يَشُبُّ نيرانَ اللَّجاجَةِ»[١]
[١] - بحارالانوار، ج ٧٧، ص ٢١٤.