آداب معاشرت - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٤٧
معروف و نهى از منكر، به عنوان عامل برپايى دين و ضامن بقا و استمرار شريعت معرّفى نشده است. امير مؤمنان على ٧ در اين باره مىفرمايد:
«قِوامُ الشَّريعَةِ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ»[١]
- تضمينكننده- برپايى شريعت و نظام دين، امر به معروف و نهى از منكر است.
و نيز آن حضرت، در مقايسهاى شگفتانگيز، بين امر به معروف و نهى از منكر و ساير اعمال شايسته- حتّى جهاد در راه خدا- مىفرمايد:
«وَ ما أَعْمالُ الْبِرِّ كُلُّها وَالْجِهادُ فى سَبيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىِ عَنِ الْمُنْكَرِ، الَّا كَنَفْثَةٍ فى بَحْرٍ لُجِّىٍّ»[٢]
تمامى اعمال ارزشمند، حتّى جهاد در راه خدا، در مقايسه با امر به معروف و نهى از منكر، چيزى افزون بر قطره در برابر دريايى عميق و موّاج نيست.
امر به معروف و نهى از منكر در معاشرتها
گفتيم كه اسلام بىتفاوتى انسان در برخورد با اعمال ديگران را نمىپسندد و هركس را به فراخور توانايى و نفوذ كلمهاش در ارتباط با آنچه از ديگران سرمىزند؛ مسؤول مىداند. اين دستور و معيار كلّى، بر آداب معاشرت اسلامى نيز حاكميّت دارد؛ به اين معنا كه هر مسلمانى وظيفه دارد، از فرصتهاى به دست آمده در معاشرت و همنشينى با ديگران- هر چند براى مدّتى كوتاه- در جهت انجام فريضه امر به معروف
[١] - شرح غررالحكم و دررالكلم، ج ٤، ص ٥١٨.
[٢] - نهج البلاغه، حكمت ٣٦٦، ص ١٢٦٣.