از آن‌جا كه معاشرت با ديگران، ابتدا از محيط خانواده- كه كوچك‌ترين واحد اجتماعى است- آغاز مى‌شود و به واحدهاى بزرگ‌تر جامعه منتهى مى‌گردد، انجام وظيفه امر به معروف و نهى از منكر نيز، ابتدا بايد در جمع خانواده جامه عمل بپوشد و با تكامل تدريجى شناخت افراد، از معروف و منكر و شيوه‌هاى صحيح امر و نهى، مسؤوليّت اجتماعى آنان نيز آغاز شود. از اين رو، بررسى موضوع امر به معروف و نهى از منكر را نيز به همين ترتيب، در دو بخش، «خانواده» و «اجتماع» پى مى‌گيريم.

الف- محيط خانواده‌

ضرورت امر به معروف و نهى از منكر در محيط خانواده بر كسى پوشيده نيست.

افراد يك خانواده بايد نسبت به كارهاى هم نظارت آگاهانه و دل‌سوزانه داشته باشند و يكديگر را در به‌سازى زندگى مادّى و معنوى، يارى رسانند.

هر چند محيط خانواده، نسبت به ساير محيطهاى اجتماعى، كوچك و محدود است، ليكن به‌عكس، زمينه امر به معروف و نهى از منكر، در اين محيط به مراتب گسترده‌تر و مسؤوليّت هر يك از افراد نيز بسى سنگين‌تر است.

توضيح مطلب اين‌كه، انسان چون در سطح جامعه، از زندگى خصوصى افراد و چگونگى واكنش‌هاى آنان در برابر پديده‌هاى گوناگون، اطّلاع محدودترى دارد، تكليفش نيز نسبت به آنان سبك‌تر خواهد بود.