آداب معاشرت - مقدس نيا، محمد - الصفحة ١٧٣
درس پانزدهم خشم و فروبردن آن
هرچند همه وجود انسان و نيروهاى جسمى و روانى او در ادامه زندگىاش مؤثّرند و هر يك به نوبه خود نقش خاصّى بر عهده دارند، ليكن نقش غرايز با قدرت چشمگيرشان در حفظ حيات فردى و نوعى بشر و ايجاد جنبش و تحرّك در او نقشى مهمّ و شايان توجّه است.
غرايز، نيروهايى كور و بىشعورند و تنها ارضاى خود را مىطلبند، اگر تحت رهبرى عقل قرار گيرند و هر يك در جاى خود با اندازهگيرى صحيح اعمال شوند، مايه خوشبختى و سعادت خواهند بود و آدمى در شؤون مختلف زندگى، از فوايد آنها بهرهمند مىگردد و اگر خودسر و بىقيد و بند باشند و در راه غلط و خلاف مصلحت به كار افتند، و لجامگسيخته عمل نمايند، باعث فساد و تباهى مىگردند و مصيبتهاى سخت و جبرانناپذيرى به بار مىآورند.
يكى از اين غرايز نيرومند، «خشم» است. اين غريزه گرانبها و مهمّ، نيروى دفاعى آدمى در برابر عوامل زيانبارى است كه حيات، سلامت و هستى او را تهديد مىكند. هنگامى كه انسان، با خطر روبهرو مىشود، غريزه خشم به طور خودكار، تحريك شده و او را براى مبارزه و دفاع، آماده مىسازد. همزمان با تهييج غريزه خشم فعل و انفعالهايى در جسم و جان آدمى روى مىدهد كه بر اثر آنها نيروى شخص خشمگين، تشديد مىشود و