در اسلام، تنها رهبر جامعه و «ولىّ امر مسلمين» اين اختيار را دارد كه با در نظر گرفتن مصالح عمومى جامعه و سوابق نيك شخص مجرم اگر او را از كرده خود پشيمان ببيند و شمول عفو را برايش سازنده و مثبت تشخيص دهد، از خطاى او درگذرد. به عنوان نمونه:

سارقى را خدمت اميرمؤمنان ٧ آوردند و او به دزدى خود اعتراف كرد.

آن حضرت از او پرسيد: آيا چيزى از قرآن حفظ دارى؟ عرض كرد: بلى سوره بقره راحضرت او را عفو كرده، فرمود: دستت را به خاطر سوره بقره بخشيدم (و براى دزدى‌ات، اين بار آن را قطع نمى‌كنم.) در اين هنگام فردى به نام اشعث زبان به اعتراض گشود و گفت: آيا حدود الهى را تعطيل مى‌كنى؟

امام ٧ فرمود: تو چه مى‌دانى؟! مگر پس از اقامه بيّنه امام نمى‌تواند عفو كند؟

هرگاه شخص خودش به دزدى اعتراف كند، اختيار با امام است. اگر مصلحت ببيند مى‌بخشد و گرنه مجازات مى‌كند.[١]

اصل ١١٠ قانون اساسى نيز عفو يا تخفيف مجازات مجرمان را از اختيارات رهبر جامعه اسلامى مى‌داند.

آثار عفو

در قرآن كريم و روايات پيشوايان معصوم آثار و بركات زيادى براى عفو ذكر شده كه برخى از آن‌ها عبارتند از:

١- شمول عفو الهى؛ قرآن كريم عفو و گذشت بندگان خدا از يكديگر را

[١] - مستدرك الوسائل، ج ١٨، ص ٣٤.