به همين دليل، اسلام از سويى عواطف را تحت نظارت عقل قرار داده تا انسان آن را با موازين شرعى و مقتضيات عقلى محدود سازد و از افراط و تفريط جلوگيرى كند و از سوى ديگر در دستورات متين خود، پيروانش را به تقدير و رعايت اندازه در ابراز محبّت نسبت به قشرهاى مختلف، دعوت كرده است، گروهى را شايسته هيچ محبّتى ندانسته و از نشان‌دادن نرمش و ملايمت به آنان نهى كرده و فرموده است:

«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ، وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ»[١]

محمد فرستاده خدا و آنان كه با اويند بر كافران سخت‌گير و ميان خود مهربانند.

همچنين گروهى را شايسته محبّت بيش‌تر دانسته، در مورد آنان به طور ويژه سفارش كرده است، مانند ناتوانان، زيردستان، كودكان (به‌ويژه كودكان يتيم)، تهيدستان، پدر و مادر، عزيزى كه خوار شده و دانشمندى كه در بين جاهلان گرفتار آمده است.

امام محمّد باقر ٧ فرمود: كسى كه چهار خصلت زير در او باشد، خداوند برايش خانه‌اى در بهشت بنا مى‌كند:

«مَنْ أوَى الْيَتيمَ وَ رَحِمَ الْضَعيفَ وَ أَشْفَقَ عَلى‌ والِدَيْهِ وَ رَفِقَ‌

[١] - فتح( ٤٨)، آيه ٢٩.