آداب معاشرت - مقدس نيا، محمد - الصفحة ١١٦
«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ»[١]
همانا خداوند به عدل و احسان فرمان مىدهد.
ظاهر سياق آيه نشان مىدهد كه منظور از عدالت، عدالت اجتماعى است؛ به اين معنى كه با هر يك از افراد اجتماع بهگونهاى رفتار شود كه مستحقّ آن است و در جايى قرار داده شود كه سزاوار آن است. اين يك ويژگى اجتماعى است كه شامل تمام مكلّفين مىشود و خداى سبحان همه افراد جامعه را به برپايى عدالت فرمان مىدهد و لازمه چنين امرى آن است كه امر، به تمام افراد تعلّق گرفته باشد. بنا بر اين، هم جامعه مأمور به اجراى اين حكم است و هم حكومت كه عهدهدار اداره آن است.[٢]
امير مؤمنان ٧ در توضيح چنين عدالتى مىفرمايد:
«جَعَلَ اللَّهُ سُبْحانَهُ الْعَدْلَ قَواماً لِلْأَنامِ وَ تَنْزيهاً مِنَ الْمَظالِمِ وَالْأثامِ وَ تَسْنِيَةً لِلْإِسْلامِ»[٣]
خداوند سبحان، عدالت را موجب استوارى مردم، پاكى از ستمها و گناهان و مايه سرافرازى اسلام قرار داد.
عدالت اجتماعى دامنه گستردهاى دارد و عدالت در برخوردهاى اجتماعى كه به آداب معاشرت اجتماعى انسانها برمىگردد، بخشى از آن است. عدالت در برخوردهاى اجتماعى شامل رفتار منصفانه و عادلانه انسان نسبت به اهل خانه، برادران دينى، همسايگان، ارباب رجوع و ... مىشود؛ به اين معنا كه انسان در اينگونه برخوردها به حقّ خود راضى باشد. به هيچ كس
[١] - نحل( ١٦)، آيه ٩٠.
[٢] - الميزان، ج ١٢، ص ٣٣١- ٣٣٢.
[٣] - شرح غررالحكم، ج ٣، ص ٣٧٤.