پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٣ - نماز آن حضرت

مى‌گزارد و آن‌ها را با نماز صبح پيوند مى‌داد. آن‌گاه تا برآمدن خورشيد به تعقيبات مى‌پرداخت و چون خورشيد طلوع مى‌كرد، حضرت سر به سجده مى‌گذارده و پيوسته به دعا و ستايش خداوند مشغول بود تا اين‌كه ظهر فرا مى‌رسيد».[١]

از ديگر جلوه‌هاى فرمانبردارى و بندگى امام كاظم عليه السّلام اين بود كه در ابتداى شب وارد مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌شد سر به سجده مى‌نهاد و در يك سجده با صداى بلند كه اخلاص و ترس از خدا از آن مشهود بود مى‌گفت:

«عظم الذنب من عبدك، فليحسن العفو من عندك؛[٢]

گناه بنده‌ات [چه بسيار] بزرگ است [، اما] عفو و بخشش از حضرتت [چه بسيار و چه‌] نيكوست».

آن هنگام كه طاغوت زمان، هارون الرشيد، حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام را در سياهچال‌ها به بند كشيد، امام فرصتى به دست آورد تا به عبادت بپردازد، به گونه‌اى كه خردها را مبهوت كرد. حضرت از اين‌كه چنين فرصتى براى بندگى به دست آورده بود به درگاه الهى عرض سپاس داشته مى‌گفت:

«اللهم إني كنت اسألك أن تفرغني لعبادتك، أللهم و قد فعلت فلك الحمد؛[٣]

بار خداوندا، از تو مى‌خواستم فرصتى عنايت كنى تا به بندگى و عبادتت بپردازم.

خداوندا، آنچه خواستم فراهم نمودى، پس ستايش تو را سزاست.

امام كاظم عليه السّلام نمونه عالى بندگى بود و در بندگى و عبادت و توجه به خداوند كسى را ياراى رقابت با حضرت نبود. وجود و جان حضرت شيفته‌

[١] . الارشاد ٢/ ٢٣١ و كشف الغمه ٣/ ١٨( به نقل از الارشاد ٢/ ٢٣١.

[٢] . وفيات الاعيان ٤/ ٢٩٣؛ كنز اللغه/ ٧٦٦؛ تاريخ بغداد ١٣/ ٢٧ و انوار البهيه/ ١٩٠( به نقل از تاريخ بغداد ١٣/ ٢٧.

[٣] . حياة الامام موسى بن جعفر عليه السّلام ١/ ١٤٠( به نقل از بحار الانوار).