پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٤٠ - بخش چهارم ميراث علمى امام كاظم عليه السلام

عقايد، اخلاق، احكام، سيره، تاريخ و رجال تقسيم شده است.

با نگاهى گذرا به مسند امام كاظم عليه السّلام و در نظر گرفتن شرايط سخت سياسى و اجتماعى‌اى كه امام كاظم عليه السّلام و ياران و شيعيان او در دوره‌اى حدود سى و پنج سال با آن دست به گريبان بودند، به سترگى نقش فكرى و نيز داده‌هاى علمى امام كاظم عليه السّلام كه امت اسلامى به صورت عام و جماعت صالحان و طالبان دانش پيرو خط اهل بيت عليهم السّلام به‌طور خاص از آن برخوردار بودند، پى مى‌بريم.

مسند امام كاظم عليه السّلام به ترجمه ٦٣٨ تن از راويان امام كاظم عليه السّلام پرداخته است.

بايد به اين امر توجه داشت كه چنين رقمى براى يك دوره ٣٥ ساله و شرايط آن دوره رقم بسيار بزرگى است. فهرست اين مسند دربردارنده تعداد نصوص هرباب از ابواب دانش است كه برخى به واسطه امام كاظم عليه السّلام از پدران و جدش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده كه اين خود گواهى بر نهايت توجه و اهتمام آن حضرت به سيره جدش مى‌باشد و پاره‌اى ديگر از نصوص به هيچ كس اسناد نشده است كه بايد آن را از تراث خاص امام كاظم عليه السّلام دانست.

«الرسالة الكبيرة» كه از حضرت كاظم عليه السّلام در مورد «عقل» نقل شده است از مورد دوم؛ يعنى تراث خاص امام عليه السّلام مى‌باشد كه ممكن است تنها رساله جامعى باشد كه از ديدگاه كتاب و سنت به «عقل» و ارزيابى آن مى‌پردازد كه اين خود ميراثى فراگير و اثرى جاودان بوده و شيوه شناخت قرآنى و حديثى اهل بيت عليهم السّلام را دربردارد. در بخش‌هاى آينده، نص كامل اين سفر گران سنگ را مرور خواهيم كرد.

جزء اول اين مسند شامل باب‌هاى زير است: