پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٦٠ - بخش دوم مراحل زندگى امام كاظم عليه السلام

زمان مرگ منصور (١٥٨ ق.) ادامه داشت. پس از منصور، مهدى و پس از مهدى، هادى (١٦٩ ق.) به قدرت رسيد. در دوره حكومت مهدى و هادى كه بيست سال و اندى به درازا كشيد، فضاى باز و آزادى نسبى- خصوصا در روزگار مهدى- براى اهل بيت عليهم السّلام و پيروان ايشان فراهم شد.

مرحله سوم: اين مرحله از زندگى امام كاظم عليه السّلام همزمان بود با حكومت هارون الرشيد كه در سال ١٧٠ ق. به قدرت رسيد. هارون در كينه‌توزى و دشمنى نسبت به اهل بيت و علويان، پس از برادرش هادى و پدرش مهدى، شهره بود. اين مرحله تا سال ١٨٣ ق. كه آخرين سال زندگى امام كاظم عليه السّلام بود و به دست يكى از جلادان هارون به شهادت رسيد، ادامه يافت. امام كاظم عليه السّلام در اين مرحله از زندگى خود با تنگناها و سختى‌هاى فراوانى مواجه بود. هنوز هارون الرشيد در آغاز راه بود كه امام را در سياهچال‌ها به بند كشيد. گاهى حضرت را در بصره و زمانى در بغداد به زندان مى‌سپرد. اين سال‌هاى بى‌رحم با ديگر سال‌ها متفاوت بود، زيرا هارون الرشيد هماره درصدد كوچك كردن امام و كاستن از منزلت آن حضرت بود و تلاش بى‌امانى براى دربند كردن و كشتن امام داشت.

اگر موضع‌گيرى امام عليه السّلام را در قبال منصور و مهدى در نظر بگيريم مى‌بينيم فعاليت خود را عليه حكومت هارون فزونى مى‌بخشيد، اما عليرغم اين‌كه علويان از اقدام‌هاى انقلابى عليه هارون الرشيد خوددارى مى‌كردند، هارون اهل بيت عليهم السّلام و پيروان آنان و خصوصا امام كاظم عليه السّلام را در تنگنا قرار داد.

حضرت كاظم عليه السّلام در آن شرايط و نيز سخت‌گيرى حاكميت بر علويان، تمام توان خود را براى رسيدن به اهداف الهى و ايفاى وظايفى كه بر دوش داشت، به كار بست. حضرت، سياست هارون را به خوبى مى‌شناخت و مى‌دانست كه‌