پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٢ - بخش نخست ويژگىهاى عصر امام كاظم عليه السلام

ما را در آن اختيارى نيست!».

آنچه در اين عقايد و فرقه‌ها جلب توجه مى‌كند اين است كه هريك از اين افكار و اعتقادها و پيروان آن در خدمت حاكميت بوده‌اند و اين، وجه مشترك ميان آن‌هاست. آنان كارهاى غيردينى و بيگانه با اسلام را كه از حاكمان سر مى‌زد، با اين افكار و عقايد باطل توجيه نموده، از ديگر سو عامه مسلمانان سست عنصر را كه درك و دانش عميق نداشتند با اين اباطيل آرام و قانع مى‌كردند.

همين عوامل و پيامدهاى مثبت آن- البته از نظر حاكمان جور- سبب شد تا حاكمان زمينه را براى نشر و گسترش آن‌ها كه از تراوشات انديشه يهوديان و ديگر دشمنان آيين محمدى بود و به جهان اسلام رخنه كرده بود، فراهم كنند.

آنچه نگاشته شد نگاهى گذرا به پديده‌ها و رخدادهاى سياسى، فكرى، و فرهنگى روزگار منصور و امام كاظم عليه السّلام بود. در قسمت دوم اين بحث، روش و اسلوب و موضع‌گيرى سخت امام كاظم عليه السّلام را كه در چنان فضاى آكنده از شبهات، تهمت و تنگنا به كار مى‌بست بررسى خواهيم كرد.