پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٤ - قيام فخ

قيام فخ‌

همان‌طور كه گفته شد، قيام فخ مهمترين رخداد دوره خلافت هادى عباسى بود. اين قيام توسط «حسين بن الحسن بن الحسن بن على بن ابى طالب عليه السّلام» عليه حاكم عباسى سامان داده شد. چندين عامل موجب به وجود آمدن اين قيام شد كه در اين‌جا به دو مورد از آن‌ها اشاره مى‌كنيم:

نخست: ستمگرى‌هاى خلفاى عباسى، به‌ويژه استبداد موسى (هادى) بود كه نسبت به علويان روا داشته مى‌شد.

دوم: واليانى بودند كه از سوى هادى عباسى بر مدينه گمارده شده بودند كه از جمله آنان «اسحاق بن عيسى بن على» بود. اين والى، فردى از نوادگان عمر بن خطاب، معروف به «عبد العزيز» را به جانشينى خود برگزيد. عبد العزيز در آزار و تحقير علويان كار را به نهايت رساند. او علويان را ملزم كرده بود تا همه روزه نزد او رفته، حضور خود را اعلام كنند. عبد العزيز، علويان را واداشته بود تا براى حضور همه روزه، يكديگر را ضمانت كنند. شرطه تحت امر عبد العزيز، در اقدامى جائرانه، سه تن را به نام‌هاى «حسين بن محمد بن عبد الله بن حسن»، «مسلم بن جندب» و «عمر بن سلام» دستگير كرده، مدعى شدند كه اين افراد را بر خوان شراب ديده و گرفته‌اند. به دستور عبد العزيز آنان را زدند، سپس بر گردن ايشان ريسمان نهاد و به منظور رسواكردن‌شان فرمان داد تا آنان را در شهر بگردانند.[١]

در سال ١٦٩ ق. حسين آهنگ قيام كرد و امام كاظم عليه السّلام را از قصد خود آگاه‌

[١] . همان ٤٨/ ١٦١( به نقل از مقاتل الطالبيين).