پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٤٢ - ميراث فقهى امام باقر عليه السلام

دارند و زكات دهند، در اين صورت برادران دينى شما مى‌باشند[١] اينان‌اند كه جز يكى از دو راه از آنان پذيرفته نمى‌شود، يا كشته شدن و يا اسلام آوردن. اموال‌شان «فى‌ء» مسلمانان و فرزندانشان اسيران مسلمانان‌اند، و اين سنّت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله مى‌باشد كه اسير كرد، بخشيد و فديه قبول كرد.

امّا دوّمين شمشير، شمشيرى است كه در برابر اهل ذمّه كشيده مى‌شود خداوند سبحان مى‌فرمايد: و با مردم [به زبان‌] خوش سخن بگوييد[٢] اين آيه درباره اهل ذمّه نازل‌شده كه به‌وسيله آيه بيست و نه سوره توبه نسخ گرديده است: با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز بازپسين ايمان نمى‌آورند، و آنچه را خدا و فرستاده‌اش حرام گردانيده‌اند حرام نمى‌دارند و متدين به دين حق نمى‌گردند، كارزار كنيد، تا با [كمال‌] خوارى به دست خود جزيه دهند[٣]. پس هريك از آنان در سرزمين اسلام زندگى مى‌كند، از او جز يكى از دو راه دادن جزيه يا كشته شدن، راه ديگرى پذيرفته نخواهد شد. اموالشان نيز فى‌ء است و فرزندان و خاندانشان اسير مسلمانان. پس اگر دادن جزيه را قبول كردند، اسيركردن خاندان آن‌ها و گرفتن اموالشان و كشتن آن‌ها بر ما حرام خواهد بود، و همچنين ازدواج با آن‌ها براى ما حلال خواهد بود، و هركس از آن‌ها كه در سرزمين كفر زندگى مى‌كند و تحت ذمّه اسلام نيست بر ما جايز است كه آنان را اسير كنيم و اموالشان را مصادره نمائيم و ازدواج با آنان براى ما جايز نخواهد بود، از آن‌ها جز يكى از دو راه دخول در سرزمين اسلام و قبول جزيه يا كشته شدن راه ديگرى ندارند.

و امّا سوّمين شمشير، آن است كه در برابر مشركان عجم همچون ترك و ديلم و خزر به‌كار مى‌رود كه خداوند متعال در ابتداى سوره‌اى كه در آن از كفّار سخن به ميان‌

[١] . توبه/ ١١.

[٢] . بقره/ ٨٣.

[٣] . توبه/ ٢٩.