پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٢٠ - ميراث تفسيرى امام محمد باقر عليه السلام

قتاده عرض كرد: آرى.

امام عليه السّلام اين كار او را صحيح ندانسته و به او گفتند: اى قتاده، اگر تو قرآن را از پيش خود تفسير مى‌كنى، بدان‌كه هلاك شدى و ديگران را نيز به هلاكت انداخته‌اى. و اگر قرآن را از كلمات و يافته‌هاى عقلى ديگر مردمان كه مانند تو هستند تفسير مى‌كنى بدان‌كه هلاك شدى و ديگران را به هلاكت انداخته‌اى. اى قتاده، واى بر تو. تنها كسانى قرآن را مى‌شناسند كه از جانب خداوند مخاطب قرآن بوده‌اند[١].

امام باقر عليه السّلام معرفت و شناخت قرآن را منحصر در اهل بيت عليهم السّلام مى‌دانسته‌اند. چراكه آنان‌اند كه مى‌توانند محكمات قرآن را از متشابهات و ناسخ آن را از منسوخ تشخيص دهند، و چنين علمى در نزد هيچ‌كس غير از اهل بيت عليهم السّلام وجود ندارد. به همين دليل است كه از همان بزرگواران روايت شده است كه فرموده‌اند: «هيچ چيزى به اندازه تفسير قرآن از عقل مردمان دور نيست.

چراكه يك آيه كه كلامى متّصل است اوّل آن درباره يك مسأله و آخر آن درباره مسأله ديگر، و اين كلام متّصل به چند وجه برگشت داده مى‌شود»[٢].

البتّه عمل كردن به ظاهر قرآن كريم به‌عنوان تفسير به رأى كه از آن نهى شده است به حساب نمى‌آيد.

امام باقر عليه السّلام كتابى در تفسير قرآن نوشته است كه محمّد بن اسحاق نديم در كتاب خود الفهرست، آنجا كه كتاب‌هاى تأليف‌شده در تفسير قرآن را برمى‌شمارد، از آن نام برده است. ابن نديم مى‌نويسد: «كتاب باقر، محمّد بن علىّ بن الحسين كه اين كتاب را ابو الجارود زياد بن منذر رئيس فرقه جاروديه از او روايت نموده است». سيّد حسن صدر گويد: اين كتاب تفسير را

[١] . البيان فى تفسير القرآن/ ٢٦٧.

[٢] . فرائد الاصول/ ٢٨.