پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٥ - بخش دوم رويدادهاى مهم عصر امام باقر عليه السلام

بوده است. پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله سفارش كرد كه كار نيكو از نيكوكاران انصار پذيرفته شود و از گناه معصيت‌كارانشان گذشت شود. امّا من به او توصيه كردم كار نيك را از نيكوكاران شما نپذيرد و از گناهكاران شما به هيچ‌وجه گذشت نكند[١].

دميرى گويد: حجّاج هيچگاه توان خوددارى از خون ريختن را نداشت.

او خود از نفس خود خبر داده است كه هيچ لذّتى را در دنيا به مانند كشتن مردم و ريختن خون آنان و ارتكاب كارهايى كه كسى را جز او ياراى انجام دادن آن است نمى‌داند[٢].

وى كشتار مردم را از حدّ گذرانده بود. تاريخ‌نويسان تعداد كسانى را كه حجّاج به بدترين وجه آنان را به قتل رسانيده بود- گذشته از كسانى كه در جنگ‌ها كشته بود- صد و بيست هزار نفر[٣] و به قولى صد و سى هزار نفر ذكر كرده‌اند[٤].

حجّاج خود نيز رسما به ريختن خون‌هاى ناحقّ توسّط خود اعتراف كرده است. آنجا كه گفت: به خدا سوگند مى‌خورم كه امروزه در روى زمين كسى را نمى‌شناسم كه جرأتش در ريختن خون بيشتر از من باشد[٥].

حتى خود عبد الملك كه خليفه بود نيز از زياده‌روى او در خونريزى ناراحت بود، اما حجاج به اين مسئله اعتنايى نمى‌نمود[٦].

حجّاج به بهانه اين‌كه بسيارى از قاريان و افراد عابد و زاهد جامعه قيام ابن اشعث را تأييد كرده بودند شمشير در ميان آنان نهاد. از جمله كسانى كه‌

[١] . مروج الذّهب ٣/ ٨٦.

[٢] . حياة الحيوان ١/ ١٦٧.

[٣] . تهذيب التّهذيب ٢/ ٢١١، تيسير الوصول ٤/ ٣١، التنبيه و الاشراف ٣١٨، معجم البلدان ٥/ ٣٤٩.

[٤] . حياة الحيوان ١/ ١٧٠، تاريخ طبرى.

[٥] . ابن سعد، طبقات ٦/ ٦٦.

[٦] . مروج الذّهب ٣/ ٧٤.