پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٦٧ - بخش سوم حضرت امام باقر عليه السلام در سايهسار جد و پدر

بزرگوارش حضرت امام سجّاد عليه السّلام، پديده انحراف سياسى بود كه در برنامه‌ريزى امويان براى تبديل خلافت رسول اللّه به پادشاهى موروثى نمود پيدا كرد. آنان بر حسب اين انحراف شوم حكومت را نسل‌اندرنسل به ارث برده و مناصب دولتى را بر دوستان و فاميل خود تقسيم مى‌نمودند.

امام باقر عليه السّلام در اين دوران در برابر يك مصيبت ديگر نيز قرار داشت و آن دشمنى بى‌حدّومرز امويان با علويان بود. اين دشمنى را مى‌توان در پديده سبّ و لعن حضرت امام امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السّلام (كه جدّ اعلاى امام محمّد باقر عليه السّلام بود) بر بالاى منابر در مدّت بيش از ٦٠ سال به وضوح ديد.

٥. از ديگر رويدادهاى برجسته دوران حيات امام باقر عليه السّلام نهضت‌هاى مسلّحانه پى‌درپى بر ضدّ حكومت اموى بعد از واقعه جاويدان كربلا بود. قيام مردم مدينه در سال ٦٣ هجرى، قيام توّابين در سال ٦٥ هجرى، قيام مختار بن ابى عبيده ثقفى و قيام زبيريان طرفداران عبد اللّه بن زبير در سال ٦٦ هجرى، قيام مطرّف بن مغيرة بن شعبه در سال ٧٧ هجرى، تمرّد عبد الرّحمان بن محمّد بن اشعث در حكومت عبد الملك بن مروان در سال ٨١ هجرى مى‌تواند به وضوح اين مسأله را براى ما آشكار كند[١].

٦. از ديگر پديده‌هاى اين دوران مى‌توان به پديده دردناك جعل احاديث اشاره كرد. در اين برهه، اين پديده شوم به‌شدّت انتشار يافته و امويان از اين وسيله براى حفظ و بقاء سلطنت خود استفاده شايانى مى‌كرده‌اند. تا جايى كه ابن طرفه كه به نفطويه معروف است، در كتاب تاريخ خود آورده است كه:

بيشتر احاديث جعلى كه در فضايل صحابه وارد شده است، همه در ايّام‌

[١] . البدايه و النّهايه ٩/ ١٣٨.