پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٢٦ - ميراث كلامى امام باقر عليه السلام

ميراث كلامى امام باقر عليه السّلام‌

امام باقر عليه السّلام در بسيارى از درس‌هاى خود مسائل كلامى را مورد بحث قرار داده‌اند. همچنين از مشكلترين مسائل كلامى و دقيقترين مباحث اين علم از آن حضرت سؤال مى‌شده و آن حضرت به نحو احسن به آن‌ها جواب مى‌داده‌اند.

شايسته است اين مطلب را ذكر كنيم كه عصر امام باقر عليه السّلام در ميان ديگر دوره‌هاى تاريخ اسلام از حسّاسيت فوق العاده‌اى نسبت به مسائل اعتقادى و كلامى برخوردار بوده است. چراكه در آن عصر امتداد فتوحات اسلامى به اغلب مناطق جهان و كشورها و ملّت‌هاى روى كره زمين رسيده و اين مطلب باعث جوشش كينه در دل‌وجان دشمنان اسلام خصوصا در ميان ملّت‌هايى كه توسّط اسلام شكست خورده بودند شده بود. آن‌ها به عكس العمل اين شكست دست به حملات تبليغاتى بر ضدّ عقايد اسلامى زده و شكّ و شبهه را در بين فرزندان مسلمانان رواج دادند. البتّه حكومت‌هاى اموى كه در آن عصر به حكومت مى‌رسيدند، جرياناتى را كه داراى افكار ضدّ اسلامى بودند نه‌تنها مورد مبارزه قرار نداده، بلكه آن‌ها را تقويت نيز مى‌نمودند، و اگر يكى از پادشاهان سلسله بنى اميّه در مقابل يكى از اين جريان‌ها مقاومتى از خود نشان داده بود، حتما تاريخ آن را ثبت مى‌كرد، امّا از ورق زدن صفحات تاريخ هرگز اثرى از چنين مقاومت و مبارزه‌اى ديده نمى‌شود. در چنين بحبوحه‌اى كه هيچ كس براى نجات اعتقادات مسلمين سر بلند نمى‌كرد، امام باقر عليه السّلام به اين امر مهمّ همّت گماشت و جريانات انحرافى و دشمن اسلام را رسوا كرده و به دلايل و براهين رسا و بليغ، عقايد آن‌ها و شكّ و شبهه‌هائى كه آن‌ها ايجاد