پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٧٦ - ٢ انتشار مفاهيم صحيح سياسى

كه خلفا به‌واسطه بيعت مردم يا عهد پادشاه قبلى و يا به‌وسيله قهر و غلبه به خلافت مى‌رسند، هيچ‌كدام معتبر نبوده و مشروعيت ندارد. از رواياتى كه امام باقر عليه السّلام در آن به اين مطلب اشاره فرموده‌اند مى‌توان به روايت ذيل اشاره نمود:

هركس خداوند را عبادت كند و خود را در اين راه خسته كند امّا معتقد به پيشوايى امامى كه از جانب خدا به اين مقام رسيده است، نباشد سعيش مقبول درگاه الهى نشده، خودش گمراه و متحيّر بوده و خداوند از عبادت او بيزار است‌[١].

آن حضرت همچنين مشخصّات امام و پيشواى بر حقّ را براى مردم بيان فرمودند تا امّت در گرداب حوادثى كه در آن، مفاهيم، تحريف‌شده و حقايق، واژگونه جلوه‌گر شده است، امام و پيشواى خود را بشناسند. آن حضرت فرموده‌اند:

امامت جز براى مردى كه در او سه خصلت باشد سزاوار نيست ١. ورعى كه او را از محارم خداوند بازدارد، ٢. حلم و بردبارى كه بتواند با آن غضب خود را كنترل كند و ٣. رفتار نيكو با آنان كه زيردست او واقع مى‌شوند به‌گونه‌اى كه براى آنان همچون پدرى مهربان باشد[٢].

امام باقر عليه السّلام در مبانى حقوق و واجبات امام در برابر امّت قاعده‌اى كلّى وضع نمود تا اين‌كه امّت ميزان نزديكى و دورى حاكمان خود را با حدّ مطلوب در اداى مسؤوليت حكومت بدانند. آن حضرت فرموده است:

حقّ حاكم بر مردم اين است كه سخنش را بشنوند و از وى اطاعت كنند ... و حقّ مردم بر والى اين است كه: والى بيت المال را در ميان آنان به مساوات تقسيم نموده و در ميان رعيّت خود به عدل‌وداد رفتار كند[٣].

[١] . كافى ١/ ١٨٤.

[٢] . خصال ١/ ١١٦.

[٣] . بحار الانوار ٢٧/ ٢٤٤.