پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٨٦ - ٧ نهضتهاى علويان

٩. احمد بن محمّد بن عبد اللّه بن ابراهيم بن طباطبا كه در سال ٢٥٥ ه. ق در مكانى بين «برقه» و «اسكندريه» قيام كرد.

١٠ و ١١. عيسى بن جعفر علوى كه به همراه على بن زيد در سال ٢٥٥ ه. ق در «كوفه» قيام كرد.

١٢. على بن زيد بن حسين بن عيسى بن زيد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليهم السّلام كه در سال ٢٥٦ ه. ق براى دوّمين‌بار در «كوفه» قيام كرد.

١٣. ابراهيم بن محمّد بن يحيى بن عبد اللّه بن محمّد بن على بن ابى طالب عليهم السّلام معروف به ابن صوفى كه در سال ٢٥٦ ه. ق در «مصر» قيام كرد[١].

اين تصوير فشرده‌اى از تحرّكات انقلابى بود كه بر ضدّ حاكمانى كه بر كرسى خلافت نشسته، به نام پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله حكومت كرده و از دين و سنّت پيغمبر فرسنگ‌ها فاصله داشتند به وقوع مى‌پيوست.

حال در چنين شرايط عام سياسى و فتنه‌هاى عقيدتى و دينى كه خلفا برمى‌انگيخته و فرهنگ‌هاى وارداتى آن را شعله‌ور مى‌ساختند، جامعه اسلامى از نظر كلّى به چه درمان‌هايى نياز داشت. و به خصوص گروه شيعيان و پيروان اهل‌بيت عليهم السّلام كه رفته‌رفته به زمان غيبت- كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و اهل‌بيت عليهم السّلام از آن خبر داده بودند- نزديك شده، آرام‌آرام علايم رسيدن آن ظاهر شده و شرايط و اسباب آن فراهم گشته بود، چه نيازهايى داشتند؟ اين سؤالى است كه به خواست خدا در بخش‌هاى بعدى آن را به بحث خواهيم گذاشت.

[١] . ر. ك مقاتل الطّالبيين/ ٤٧٨- ٥٣٦ و مروج الذهب ٤/ ٥٠- ١٨٠، الكامل فى التّاريخ/ ج ٧.