پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٠٤ - مراحل حركت مبارزاتى ائمه اطهار عليهم السلام

به‌طور كلى ائمه عليهم السّلام علاوه‌بر كوشش فراوان در جهت ايجاد و تشكيل مجموعه مؤمن و صالحى به رهبرى خود، هيچگاه در امور مربوط به نظام اسلامى و امت مسلمان، امت و دولت را از حمايت خود بى‌نصيب نمى‌گذاشتند.

دومين مرحله مبارزاتى ائمه عليهم السّلام كه از نيمه دوم زندگانى شريف امام سجاد عليه السّلام آغاز و تا زمان امام كاظم عليه السّلام امتداد يافته است داراى دو ويژگى عمده است:

١. پس از توفيق ائمه عليهم السّلام در آشكار ساختن نادرستى خط خلافت و حساس كردن مردم نسبت به عوامل تشديدكننده انحراف پس از وفات رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در مركز رهبرى عالم اسلام، كوشش آن بزرگواران در اين راه مصروف شد كه دستگاه خلافت را از نظر قدرت دفاع علمى و اعتقادى خلع سلاح كنند، چراكه دستگاه براى نگهدارى خود به تقويت گروهى از عالم نمايان و محدثان كه مصداق بارز واعظان دربارى بودند پرداخته بود تا با تأييد ايشان و ترويج ولايت آنان به حكومت خود رنگ و لعاب شرع دهد.

٢. دومين ويژگى اين مرحله از مبارزه ائمه عليهم السّلام پرورش طبقه درستكارى بود كه شالوده آن در مرحله اول مبارزه ريخته شده بود. ايشان در اين مرحله به تهيه طرح تفصيلى و تشريح خط رسالت كه خود [از جانب خدا] امين بر اجراى آن بودند پرداختند كه آثار آن در تبيين و انتشار آموزه‌هاى نظرى اسلام اماميه و تربيت نسل‌هايى از دانشمندان بر اساس فرهنگ اسلام امامى در مقابل خط دانشمندان دست‌پرورده خلفا و واعظان دربارى جلوه كرده است.

علاوه‌بر اين مسئوليت پاسخگويى به شبهات موجود و نمودار ساختن نادرستى فرقه‌هاى مذهبى كه از سوى خلفا يا ديگران اختراع مى‌شد را نيز بر