پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١ - بخش نخست حضرت امام هادى عليه السلام در چند سطر

استفاده مى‌كرده و در اين راه حتّى از حذف فيزيكى و به شهادت رساندن آن بزرگواران نيز ابايى نداشتند. چنان‌كه مى‌بينيم هارون الرشيد امام كاظم عليه السّلام، مأمون، امام رضا عليه السّلام و معتصم امام جواد عليه السّلام را به شهادت رساندند.

ويژگى بزرگ عصر امام هادى عليه السّلام نزديكى زمان آن حضرت به زمان غيبت امام زمان عليه السّلام بود مسئله‌اى كه همه مسلمانان انتظار آن را مى‌كشيدند. بنابراين ضرورى مى‌نمود تا آن حضرت گروه ياران صالح و شيعيان خود را براى استقبال از اين عصر جديد كه تا آن زمان سابقه نداشته است، آماده نمايند. چرا كه شيعيان دو قرن بود كه هرگز زندگى را بدون ارتباط مستقيم با امامان معصوم تجربه نكرده بودند. از اينجا است كه مى‌بينيم نقش امام هادى عليه السّلام در اين عرصه، عليرغم همه تصريحاتى كه در ميان همه مسلمانان به صورت عامّ و به خصوص در ميان شيعه رايج و متداول بوده و مسأله غيبت دوازدهمين پيشوا را از ائمّه اهل‌بيت عليهم السّلام يعنى همان مهدى منتظرى كه خداوند متعال همه امّت‌ها را به آمدنش وعده داده است مطرح مى‌نمود، بسيار مهمّ، بنيادين و مشكل بوده است.

و باز مى‌بينيم: به رغم انزوايى كه حكومت عبّاسى به اجبار بر اين امام بزرگوار روا داشته و حضرتش را در پايتخت خود يعنى شهر سامرا تحت مراقبت شديد نگهدارى مى‌نمود، با اين وصف، امام هادى عليه السّلام با كمال دقّت و احتياط نقش خود را ايفا نموده، در جهت توجيه و هدايت جامعه به فعاليت مى‌پرداخته است. آن حضرت براى تحقق اين مهم از سيستم كارآمد «وكيلان ائمّه» كه حضرت امام صادق عليه السّلام آن را پايه‌ريزى كرده و پدر بزرگوار امام هادى، يعنى حضرت امام جواد عليه السّلام آن را استحكام بخشيده بود يارى مى‌جست. آن حضرت با استفاده از اين سيستم مستحكم توانست مهمترين نيازهاى شيعيان خود را در آن شرايط سخت به آنان برساند. اين‌گونه بود كه‌