پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٠ - امام هادى عليه السلام در راه سامرا

حضرت را كاملا تفتيش كرده، به‌جز قرآن و كتاب‌هاى علمى چيزى در آن نيافته‌ام، و اين‌كه مردم مدينه بر جان او بيمناك بودند. متوكّل نيز آن حضرت را گرامى داشت، جايزه‌اى نيكو به آن حضرت داده و عطاياى بزرگ به او بخشيد[١].

امّا ما مى‌بينيم اين ادّعاى ابن هرثمه كه متوكّل در بدو ورود، امام هادى عليه السّلام را مورد تكريم قرار داده است با آنچه را كه در تاريخ آمده كه متوكّل در روز ورود حضرت امام هادى عليه السّلام به سامرا آن حضرت را به دربار خود راه نداده، نپذيرفت منافات دارد، و هنگامى كه مى‌بينيم متوكّل دستور داد تا امام هادى عليه السّلام را در كاروانسرايى بسيار پست و حقير كه به نام «خان الصّعاليك» معروف بود جاى دهند، مسأله سؤال برانگيزتر و مبهمتر مى‌شود[٢].

صالح بن سعيد گويد: بر حضرت ابو الحسن امام هادى عليه السّلام داخل شدم و به آن حضرت عرض كردم: خداوند مرا فدايت كند. اين گروه- بنى عبّاس- در همه كارها مى‌خواهند نور تو را خاموش كرده، در حقّ تو كوتاهى كنند، تا جايى كه تو را در اين كاروانسراى پست و حقير كه به «خان الصّعاليك» يا كاروانسراى گدايان مشهور است جاى داده‌اند[٣].

البته بعيد نيست تعريف‌هايى كه يحيى براى متوكّل كرده است و تصويرى كه از شخصيت امام و ميزان نفوذ شخصيت آن حضرت در نزد واليان و فرماندهان حكومت عبّاسى براى متوكّل ايجاد شده بود، خود انگيزه بيشترى در متوكّل ايجاد كرده بود تا به امام هادى عليه السّلام بيشتر فشار بياورد و از طريق فاصله انداختن بين آن حضرت و يارانش و جلوگيرى از ارتباط آن‌ها با آن‌

[١] . مروج الذهب ٤/ ٨٥، تذكرة الخواصّ/ ٣٥٩.

[٢] . ارشاد/ ٣١٣- ٣١٤.

[٣] . كافى ١/ ٤٩٨.