پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٣٩ - ٩ گفتوگوى امام رضا عليه السلام با سليمان مروزى

اين‌كه مى‌داند آنچه را كه اراده‌اش بر به وجود نيامدن و نشدن آن تعلق گرفته، خواهد شد؟

سليمان گفت: مى‌داند كه هردو [حالت‌] شدنى است.

امام عليه السّلام فرمود: بنابراين، مى‌داند كه انسانى در يك زمان زنده و مرده، ايستاده و نشسته و بينا و كور است كه البته اين، امرى محال است.

سليمان گفت: فدايت شوم، او مى‌داند كه تنها يكى از دو حالت [ياد شده‌] رخ مى‌دهد؟

امام عليه السّلام فرمود: چنين باشد. [حال بگو كه‌] كدام يك از دو حالت خواهد بود؟ چيزى‌كه اراده كرده بود باشد، يا چيزى را كه اراده شدنش نكرده بود؟

سليمان گفت: همان چيزى‌كه اراده شدنش كرده بود.

امام رضا عليه السّلام مأمون و اصحاب ديگر مكاتب [از سخن سليمان‌] خنديدند.

امام عليه السّلام به سليمان فرمود: [اى سليمان،] خطا كردى [، اما] گفته خود را كه گفته‌اى «او مى‌داند كه امروز انسانى مى‌ميرد، اما او نمى‌خواهد آن انسان بميرد، و او خلقى را مى‌آفريند كه نمى‌خواهد بيافريند» رها كردى.

سليمان گفت: مى‌گويم: «اراده» نه اوست و نه غير (جداى از) اوست.

امام عليه السّلام فرمود: اى نادان، اگر بگويى كه اراده، او نيست آن را غير از او خوانده و اگر بگويى كه اراده غير از او نيست آن را [ذات‌] او شمرده‌اى.

سليمان گفت: او (خدا) مى‌داند چگونه چيزى را مى‌سازد (مى‌آفريند)؟

امام عليه السّلام فرمود: آرى.

سليمان گفت: همين، اثبات‌كننده شى‌ء است.

امام عليه السّلام فرمود: سخنى محال بر زبان راندى، چرا كه كسى [حرفه‌] بنايى را خوب مى‌داند، اگرچه بنايى نكند، دوزندگى را مى‌داند، هرچند چيزى ندوزد