پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧١ - وصيت امام كاظم عليه السلام درباره امام پس از خويش

مى‌پنداريد امر [امامت و جانشينى‌] در اختيار ماست كه به هركس بخواهيم واگذاريم؟ به خدا سوگند، هرگز چنين نيست. اين (امامت)، عهدى است از رسول خدا كه به يكايك [از اين خاندان‌] مى‌رسد تا به دست صاحب آن سپرده شود.[١]

امام كاظم عليه السّلام نيز بايد امام پس از خويش را به امت معرفى مى‌كرد و بر اساس همين مسئوليت گاهى به اشاره و گاهى به‌طور صريح و در قالب نصوصى، امام رضا عليه السّلام را به‌عنوان جانشين خود به ياران و اصحاب خاص خويش مى‌شناساند تا آنان در زمان مناسب، مسأله امامت حضرت رضا عليه السّلام را در ميان مردم نهادينه كنند. امام عليه السّلام با در نظر گرفتن شرايط تعقيب و گريزى كه از سوى دستگاه عباسيان اعمال مى‌شد، از معرفى جانشين خود به عامه مردم و در جامعه پرهيز مى‌كرد.

به‌هرحال نصوص و روايات وارده همصدا بر اين امر متفق‌اند كه امام كاظم عليه السّلام فرزندش امام رضا عليه السّلام را به‌عنوان جانشين و امام پس از خويش معرفى فرموده است.

از «نعيم بن قابوس» نقل شده است كه گفت: «ابو الحسن عليه السّلام به من فرمود:[٢]

فرزندم على، بزرگترين پسران من، شنواترين آنان به سخن من و فرمانبردارترين ايشان از من است. با من در كتاب «جفر» و «جامعه» مى‌نگرد و كسى جز پيامبر يا وصى و جانشينى پيامبر در اين كتاب نمى‌نگرد (حق ندارد در آن بنگرد)».

امام كاظم عليه السّلام از روزگار خردسالى امام رضا عليه السّلام امر امامت او را بيان‌

[١] . بحار الانوار ٢٣/ ٧٠( به نقل از: شيخ صدوق، كمال الدين).

[٢] . اصول كافى ١/ ٣١١/ حديث ٢؛ عيون اخبار الرضا ١/ ٣١( به نقل از: كلينى) و طوسى، الغيبه/ ٣٦( به نقل از: عيون اخبار الرضا ١/ ٣١).