پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٣٤ - دوم امام رضا عليه السلام الگويى كامل

راستى گفتار، امانتدارى، وفاى به عهد، فروتنى، احترام به ديگران، توجه و عنايت به امور مسلمانان و برآوردن نيازهاى آنان صدرنشين بود. حضرتش به صورت عملى به اصلاح فساد حاكم بر روابط ميان مردم مى‌پرداخت. از جمله اقدام‌هاى عملى امام عليه السّلام در اين زمينه داستان زير است:

«روزى امام رضا عليه السّلام خوانى گسترانده، غلامان خود را از سياه و ديگر نژادها فراخوانده، بر همان خوان در كنار خود نشاند. به امام عليه السّلام گفتند: خوب بود خوانى جداگانه براى اينان مى‌گستراندى!

امام عليه السّلام در پاسخ فرمود: خداى- تبارك و تعالى- يكى [و خداى همگان‌] است و مادر [مان حوا] يكى است و پدر [مان آدم عليه السّلام‌] يكى است و هركس براساس كردارش كيفر مى‌شود، يا پاداش مى‌گيرد.[١]

امام رضا عليه السّلام حتى غلامان خود را تكريم و احترام مى‌كرد و تا زمانى كه غلامان مشغول خوردن غذا بودند آنان را به كارى نمى‌گمارد. حضرتش به خادمان خود فرمود: اگر مشغول خوردن غذا بوديد و من نزد شما حاضر شدم براى من برنخيزيد تا اين‌كه خود از خوردن غذا دست بكشيد.[٢]

«ابراهيم بن عباس» اخلاق و منش والاى امام رضا عليه السّلام را ستوده، مى‌گفت:

نديدم و نشنيدم كسى [در اخلاق نيكو و منش والا] به پاى ابو الحسن الرضا عليه السّلام برسد. او هرگز به كسى ستم نكرد، گفتار كسى را قطع نكرد، كسى را نوميد و بدون برآوردن نياز بازنگرداند، در حضور همنشينان پاى خود را نگستراند، پيشتر از آنان تكيه ننمود، به غلامان خود دشنام نداد و ناسزا نگفت. چون‌

[١] . بحار الانوار ٤٩/ ١٠٢( به نقل از: فروع كافى).

[٢] . اعلام الورى ٢/ ٦٤ و كشف الغمه ٣/ ١٠٦( به نقل از: اعلام الورى ٢/ ٦٤) و مناقب آل ابى طالب ٤/ ٣٨٩.