پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٣٥ - دوم امام رضا عليه السلام الگويى كامل

مى‌خنديد، صدا به قهقهه بلند نمى‌كرد و غلامان خود را بر خوان خويش مى‌نشاند [و با آنان هم‌غذا مى‌شد]. بسيار نيكى مى‌كرد و فراوان صدقه مى‌داد كه بيشتر آن به‌طور پنهانى [و در دل شب‌] بود.[١]

امام عليه السّلام در برابر مردم فروتنى مى‌كرد. روزى وارد حمام شد. شخصى به امام عليه السّلام گفت: «اى مرد، مرا شست‌وشو و مشت‌ومال بده. آن حضرت خواسته‌اش را اجابت كرده، به شست‌وشوى او پرداخت. آنان كه امام عليه السّلام مى‌شناختند، او را به آن مرد معرفى كردند و او كه پى به خطاى خود برده بود از امام عليه السّلام پوزش خواست، اما امام عليه السّلام در حالى‌كه او را آرامش خاطر مى‌داد، كار شست‌وشوى او را دنبال مى‌كرد».[٢]

از ديگر ويژگى‌هاى اخلاقى امام رضا عليه السّلام چشم‌پوشى و گذشت بود. آن حضرت هرگز بدى را با بدى پاسخ نمى‌داد و آن‌چنان مهربان بود كه از كسى كينه به دل نمى‌گرفت. در روزگار هارون شخصى به نام «جلودى» به خانه امام رضا عليه السّلام يورش برده، زيورآلات زنان خاندان رسالت را به يغما برد. امام عليه السّلام از رفتار او چشم پوشيده، از هارون خواست تا به او گزندى نرساند.[٣]

آن‌گاه حضرت اخلاق والاى خود را در قالب شعرى توصيف كرد تا امت، به حضرتش اقتدا كنند. امام عليه السّلام در اين شعر فرمود:

«اگر آن‌كس كه از سر نادانى بر من ستم كرده از من دون مرتبه‌تر باشد؛ براى خويش ناپسند مى‌دانم و نمى‌پذيرم كه با او برخورد جاهلانه كنم.

و چون در خرد هم‌سنگ من باشد؛ در برابر او بردبارى پيشه مى‌كنم تا برتر

[١] . اعلام الورى ٢/ ٦٤ و كشف الغمه ٣/ ١٠٦( به نقل از: اعلام الورى ٢/ ٦٤) و مناقب آل ابى طالب ٤/ ٣٨٩.

[٢] . همان/ ٣٨٩.

[٣] . اعيان الشيعه ٢/ ٢٥.