در ترتيب آيت در باب طهارت خلاف نكرد.و دگر [١]طريقۀ احتياط و آن آن است كه هركس كه ترتيب به جاى آرد ذمّت او بيقين برى شود و آن‌كس كه به جاى نيارد در برائت ذمّۀ او خلاف است و در آيت دليل است بر آنكه مسح بر عمامه و موزه روا نباشد براى آن‌كه وجوب مسح تعلّق كه دارد به سر دارد و به پاى و در هيچ لغت عمامه را سر نخوانند و نه موزه را پاى،چنان كه برقع را روى نخوانند و پيرهن [٢]را تن و در آيت دليل است بر وجوب نيّت برآن تفسير كه مفسّران گفتند قيام [٣]نماز را كه مراد آن است كه اذا اردتم القيام الى الصّلاة،و بر [٤]تفسير قومى دگر از مفسّران كه مراد به قيام عزم است و غسل اين اعضا بر وجهى كه براى نماز بود ممكن نباشد الّا به نيّت براى آن‌كه فعل بر وجه به عزم و نيّت شايد كردن.

قوله: وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا ،و اگر شما را جنابتى رسد و نماز خواهى [٥]كردن غسل بكنى [٦].و بعضى مفسّران گفتند:آن شرط معطوف است على شرط محذوف و آن محذوف آن است كه تقدير در آيت اين است كه: إِذٰا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاٰةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ ،و لفظ جنب صالح است واحد را و تثنيه را و جمع را و مذكّر را و مؤنّث را و جنابت به دو چيز باشد:يكى به انزال آب دافق،و دگر به التقاى ختانين و حدّ التقاى ختانين غيبوبة الحشفة باشد و انزال آب دافق در هر حالى [٧]از احوال در خواب و بيدارى،در شهوت و بى‌شهوت يقال:اجنب[٣٧١-پ] الرّجل و جنب اذا صار جنبا،و المصدر الجنابة و اصلها البعد قال الشّاعر:

فلا تحرمنّي مائلا عن جنابة فانّى امرؤ وسط القباب [٨]غريب
و قوله: فَاطَّهَّرُوا ،اصله تطهّروا«تا»ى تفعّل را«طا»كردند و براى ادغام اسكان كردند و همزۀ وصل جلب كردند به او«اطّهّروا»شد و كذلك«اطّيّرنا»و «اثّاقلتم»و«ادّاركوا» وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضىٰ و اگر بيمار باشى [٩]يعنى از جراحتى و آبله

[١] .اساس:اگر،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٢] .وز،مر:پيراهن.

[٣] .اساس+را،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها و مفهوم عبارت تصحيح شد.

[٤] .مر+اين.

[٥] .تب،مر،لت:خواهيد.

[٦] .تب،مر،لت:بكنيد.

[٧] .مر:حال.

[٨] .آج،لب:عتاب.

[٩] .تب،مر:باشيد.