روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٨ - ترجمه

اين معنى اجلّ مرتضى علم الهدى-قدّس اللّٰه روحه العزيز-در مسائل خلاف و مسائل مفرد و كتاب الانتصار [١]كرده است و اين جا بيش از اين احتمال نكند چه خلاصه آن تطويل اين است و اللّٰه ولىّ التوفيق.و قوله: إِلَى الْكَعْبَيْنِ ،به نزديك ما كعبين اين دو استخوان برآمده از پشت پاى باشد و محمّد بن الحسن صاحب ابى حنيفه موافقت كرد ما را در كعبين به [٢]آن‌كه غسل گفت و بيشتر مفسّران و فقيهان كعبين را تفسير بر دو استخوان برآمده دادند مدوّر على جانبى القدم و دليل بر صحّت قول ما و ضعف اين قول آن است كه اگر چنين بودى الى الكعاب بايستى [٣]براى آن‌كه هر مكلّفى را دو پاى باشد و بر اين قول هر پاى را دو كعب بود [٤]و چون جمع كنى چهار باشد و از چهار كنايت به لفظ جمع كنند.دگر آن‌كه چون مسح به دليل درست شد هركه به مسح گفت،گفت:كعب [٥]اين باشد كه ما گفتيم،و هركه به غسل گفت،گفت كعب آن است قول به مسح به آن‌كه كعب نه آن باشد كه ما گفتيم قولى باشد خارج اجماع.

و ترتيب در وضو واجب است.بعضى اهل لغت و فقها [٦]گفتند از ظاهر آيت براى آن‌كه واو ايجاب ترتيب كند،ذكره الفرّاء و ابو عبيد [٧].

امّا درست آن است كه به نصّى و شرعى دانسته‌ايم و در ظاهر آيت نيست براى آن‌كه واو فايده عطف و اشتراك [٨]دوّم در حكم اوّل دهد امّا ترتيب و تعقيب از«فا» شناسند.

دگر در طريقه بنا و آن آن است كه هركس كه مسح گويد وجوب ترتيب گويد،و هركس كه وجوب ترتيب نگويد غسل گويد قول به اين بى‌آن مخالف اجماع باشد.

دگر آن‌كه رسول-عليه السّلام-چون اعرابى را وضو مى‌آموخت وضو باز كرد و گفت:

هذا وضوء لا يقبل اللّٰه الصّلاة الّا به، و اجماع است كه رسول-عليه السّلام-