روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٧ - ترجمه
تقدير اين محذوف و لبس زائل بود و معنى مستقيم نشود بىتقدير اين[٣٧١-ر] محذوف براى آنكه معلوم است بهضرورت از كلام ايشان كه تعليف [١]در آب استعمال نكنند و تقليد در رمح پس لا محال بهضرورت تقدير محذوفى بايست [٢]كردن و نه چنين است آيت براى آنكه ارجل چنان كه[غسل] [٣]محتمل مسح است و امر در ظاهر متعلق است به مسح براى كدام ضرورت عدول بايد كردن از ظاهر مسح به تعسّف [٤]غسل و لا ضرورة ههنا و لا دليل،اگر گويند چون اين وجوه باطل كردى نصب ارجلكم بر چه باشد؟بر قرائت آنكس كه به نصب خواند گوييم عطف بود على محلّ الرؤس [٥]براى آنكه جار و مجرور اين جا در محل نصب است لوقوعه موقع المفعول [٦]به.نبينى كه اگر«با»نبودى رءوس منصوب بودى و مثال او در عربيّت قولهم:ليس زيد بقائم و لا قاعدا.قال الشّاعر [٧]:
معاوى انّنا بشر فاسجح
فلسنا بالجبال و لا الحديدا
عطف كرد حديد را بر موضع جبال.و قال آخر [٨].
هل انت باعث دينار لجاجتنا
او عبد ربّ أخا عون بن مخراق
و التقدير هل انت باعث دينارا او عبد ربّ [٩]و قال آخر:
جئني بمثل بني بدر لقومهم
او مثل اخوة منظور بن سيّار
اين حمل بر معنى باشد براى آنكه معنى جئني ايت و احضر باشد مثل را به نصب بر او عطف كرد.و همچنين قول شاعر كه گفت [١٠]:
اقول للبعل لمّا كاد يصرعني
لا بارك اللّٰه فى معن و ما وهبا
اعطانى الحتف لمّا جئت زائره
و ضرّا [١١]بالفضّة البيضاء و الذّهبا
اراد ضرّ [١٢]بالفضّة البيضاء و منع الذّهب لأنّ معناهما واحد و استقصاء كلام در
[١] .وز:تعليق.
[٢] .اساس:بائست/بايست.
[٣] .اساس:ندارد،با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٤] .آج،لت:تعنيف.
[٥] .تب:الرأس.
[٦] .آج،لب،مر:الفعل المفعول.
[١٠] [٩] [٨] [٧] .تب+شعر.
[١١] .وز،تب،آج،لب،لت:ضنّ.
[١٢] .وز،تب،آج،لب،لت:ضنّ،مر:صنف.