لكم،الّا آنچه پس از اين بر شما خوانند بيان كنند شما را آنگه حالى از حالات صائد از او استثنا كرد،و هى حالة الاحرام.و روا بود كه نصب غير بر استثنا بود و حال ظاهرتر است.و از حق«واو»حال آن باشد كه از پس او جملۀ اسمى يا فعلى آيد [١].اگر مفرد كنى آن را منصوب شود بر حال،نحو قولهم:جاءني زيد و هو راكب [٣٦١-پ]اى راكبا.و حرم جمع حرام باشد،و مراد به حرام محرم است در آيت، يعنى و شما محرم باشى به حج يا به عمره.قال الشّاعر:

فقلت لها فيئي [٢]اليك فانّني حرام و انّي بعد ذاك لبيب
اى ملبّى از بناى لبّب باشد به معنى لبّى. إِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مٰا يُرِيدُ ،خداى تعالى در شرع آن حكم كند كه خواهد.[براى آن‌كه معلوم شده است كه او حكيم است،آن خواهد كه صلاح مكلّفان باشد،پس او آن كند كه او خواهد جز آن است كه آن خواهد] [٣]كه حكمت اقتضا كند ازآنجا كه حكيم است و عالم و غنى از آنچه قبيح [٤]خواهد [٥]به ناحق حكم كند.

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تُحِلُّوا شَعٰائِرَ اللّٰهِ -الآية،حق‌تعالى در اين آيت نهى كرد مؤمنان را و مراد ايشان و جز ايشان الّا آن است كه توجيه خطاب به [٦]مؤمنان كرد براى رفعت منزلت ايشان و كافران را آن پايه ننهاد كه [٧]ايشان را به خطاب خود تشريف كند و اين سخن مذكّر آن است.امّا آنچه تحقيق [٨]است در اين و امثال اين، آن است كه اين را بنا بر آن باشد كه كفّار به شرايع متعبّداند[به نزديك ما،و] [٩]به نزديك فقها متعبّد نه‌اند.پس اگرچه به ظاهر اين خطاب داخل نباشند در اين تكليف كه از عقب يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آيد به دليل دگر داخل باشند در آن.و روا بود كه يكى از ما در خطاب روى به يكى كس [١٠]آرد و توجيه خطاب به او كند و مراد

[١] .آج،لب،لت،مر+كه.

[٢] .اساس و همۀ نسخه بدلها:فينى،با توجّه به معنى بيت و ضبط آن در قرطبى(٣٦/٦)تصحيح شد.

[٣] .اساس و مت:افتادگى دارد،با توجّه به ديگر نسخه بدلها از وز افزوده شد.

[٤] .آج،لب:قبح.

[٥] .مر:قبيح است و نخواهد تا.

[٦] .آج،لب:با.

[٧] .مر+ذكر.

[٨] .مر:حقيقت.

[٩] .اساس و مت:ندارد،از وز افزوده شد.

[١٠] .لت:ندارد،تب،آج،لب،مر:يك كس.