روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٥ - ترجمه

أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطٰارِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا ،گفت:اى جن و انس اگر توانى [١]كه به اطراف آسمان و زمين برون شوى [٢]و از من بجهى [٣]بكنى [٤]و بروى [٥].و واحد الأقطار،«قطر»،و اين هم بر سبيل تهديد است،يعنى اگر توانى [٦]كه از قبضۀ قدرت من برون شوى [٧]،بروى كه [٨]جز به حجّت نتوانى [٩]شدن.گفتند:اين قول،خداى تعالى ايشان را روز قيامت گويد:ضحّاك گفت:اين در دنياست، يعنى اگر توانى [١٠]كه از مرگ بگريزى [١١][بگريزى [١٢]] [١٣]تا به شما نرسد و سلطانى [١٤]حجّت باشد.

عبد اللّه عبّاس گفت و عطا كه معنى آن است كه از ملك و سلطان [١٥]من برون نتوانيد شدن،و گفتند:معنى آن است كه إلاّ إلى سلطانى،كقوله:

وَ قَدْ أَحْسَنَ بِي [١٦] ،أى الىّ،و قال كثيّر:

اسيئي بنا او احسني لا ملومة لدينا و لا مقليّة ان تقلّت
فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكُمٰا تُكَذِّبٰانِ ،در خبر است كه:روز قيامت خلايق را جمع كنند و فرشتگان گرد ايشان [١٧]بايستند و زبانه از دوزخ برآيد به‌مانند حصارى از آتش گرد ايشان درآيد.آنگه حق‌تعالى گويد: يٰا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ [١٨]،ذلك قوله:

يُرْسَلُ عَلَيْكُمٰا شُوٰاظٌ مِنْ نٰارٍ وَ نُحٰاسٌ ،گفت:فروگذارند بر شما درفشى از