روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٦

مصحف [١]،و ما فى المصحف را به عرف شرع بر اطلاق،قرآن خوانند،و بيانش [٢]

قوله-عليه السلام- لا تسافروا فى القرآن [٣]الى ارض العدوّ، و نوشته قرآن به حقيقت قرآن است به نزد [٤]محقّقان،و بر اين اجماع است مسلمانان را و قول آن‌كه كلام قايم‌به‌ذات است گفت:قولى نامعقول است و خلاف اجماع،و بدين آيت استدلال كردند بدان [٥]كه جنب و حايض را حرام است دست بر قرآن نهادن، امّا دست بر پوست و حاشيه نهادن و بر گرفتن او بيشتر فقها گفتند روا نيست،و به نزديك ما اجتناب از آن اولى‌تر است.

شافعى گفت:روا نباشد،و ابو حنيفه گفت:جنب و حايض را روا نباشد و محدث را روا نباشد.و حكم و حمّاد و داود گفتند:روا نباشد همه‌كس را بر ساير وجوه،امّا حمل مصحف به نزديك ما جنب را روا باشد [٦]و حايض را مكروه باشد،و شافعى گفت:حايض و جنب و محدث را روا نباشد.

ابو حنيفة گفت:اگر در غلاف بود شايد تا حمل كنند،و اگر در غلاف نبود نشايد.و داود گفت:مشرك را نشايد كه حمل مصحف كند و او را از آن تمكين نكنند.و دليل بر مذهب صحيح از اين ظاهر آيت است: لاٰ يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ ،منع از مسّ است الّا مطهّر را،و جنب و حايض مطهّر نباشند و نه نيز كافر [٧]و ساير انواع كفّار،امّا محدث را پاك خوانند در شرع و عرف [٨]،و فقها گفتند تا به صفت آن نبود كه نماز توان كردن [٩]،نشايد تا مسّ و حمل كنند مصحف را و نيز خبر عمرو بن حزام كه گفت:چون رسول-عليه السلام-پدرم را به يمن فرستاد،در نامۀ او بفرمود نوشتن كه نبايد كه دست بر مصحف نهد و